web
stats
سازمان ملل در فراز و نشیب بحران های جهانی
کد مطلب: 31972 | تاریخ مطلب: 1394/07/29
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

سازمان ملل در فراز و نشیب بحران های جهانی

سازمان ملل متحد، سازمانی به شمار می رود که باید به عنوان نهادی بی طرف به حل بحران ها و مناقشه های بین المللی بپردازد اما در فراز و نشیب های جهان کنونی و اعمال نفوذ قدرت های بزرگ، در برخی موارد نتوانسته است، به رسالت حقیقی خویش، جامه عمل بپوشاند.

سازمان ملل در فراز و نشیب بحران های جهانی

ناکامی جهانیان در پیشگیری از آغاز جنگ جهانی دوم، جامعه بین المللی را به این نتیجه رساند که تشکیل یک نظام همکاری، می تواند انسان ها را از شکل گیری یک جنگ ویرانگر دیگر نجات بخشد. به همین منظور 51 کشور در کنفرانس 1945 میلادی، پیش نویس منشور ملل متحد را در شهر سانفرانسیسکو تدوین کردند و سازمان ملل متحد به صورت رسمی در 24 اکتبر همان سال، فعالیت خویش را آغاز کرد.


این سازمان، نهادی بین المللی است که در میان نظام های گوناگون اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و حقوقی در ساختار کنونی جهان، هماهنگی برقرار می کند و کانون اصلی گردهمایی ها و انجام گفت وگوهای مختلف درباره صلح و امنیت به شمار می رود.


هدف های مهم این نهاد، حفظ صلح و امنیت بین المللی، انجام اقدام های جمعی مؤثر برای پیشگیری و برطرف کردن تهدیدها به صورت مسالمت آمیز و برپایه اصول عدالت و حقوق بین الملل محسوب می شود.


سازمان ملل متحد شامل مجمع عمومی، شورای امنیت، شورای اقتصادی و اجتماعی، شورای قیومیت(از سال 1994 فعالیت نمی کند)، دیوان بین المللی دادگستری و دبیرخانه است و نهادهایی همچون یونسکو، یونیسف، سازمان جهانی بهداشت و کمیساریای عالی سازمان ملل برای پناهندگان هم زیر نظر این سازمان فعالیت می کنند.


شورای امنیت از 15 عضو شامل پنج عضو دائمی و 10 عضو غیردائمی تشکیل شده است که جمهوری خلق چین، فرانسه، روسیه، انگلیس و ایالات متحده آمریکا، اعضای دائم آن را تشکیل می دهند و از امتیاز ویژه «حق وتو» نیز برخوردار هستند.


** پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به مناسبت سالروز تشکیل سازمان ملل متحد با «مهدی ذاکریان» استادیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه آزاد اسلامی به گفتگو پرداخت.


«مهدی ذاکریان» ریشه شکل گیری سازمان ملل متحد را در 1945 میلادی، ناتوانی جهانی در مهار خشونت و جنگ عنوان کرد و گفت: ناکامی جامعه بین المللی در کنترل جنگ جهانی دوم و کشته شدن میلیون ها انسان در جریان این بحران، زمینه ساز تشکیل یک نهاد تازه شد که با قدرت بیشتر و با پیش بینی شیوه های مهار خشونت وارد صحنه جهانی شود و بدین ترتیب سازمان ملل متحد شکل گرفت. سنگ بنای آن را «فرانکلین روزولت» رئیس جمهوری آمریکا نهاد. وی در 1941 میلادی در سخنانی اعلام کرد که هدف ما دستیابی به آزادی بیان، دین ها، رهایی از فقر، گرسنگی و ترس است و برپایه این آزادی ها تلاش شد تا یک سازمان تازه پایه ریزی شود.


استاد مدعو دانشکده حقوق دانشگاه پاریس 2، درباره میزان موفقیت سازمان ملل متحد، اظهار کرد: 70 سال از راه اندازی این نهاد می گذرد اما بسیاری از اهداف آن تحقق نیافته است. در مقدمه منشور سازمان ملل متحد تاکید شده که تصمیم داریم تا از بروز جنگ جلوگیری و از حقوق، ارزش و شخصیت اساسی بشر و تساوی میان زن و مرد حمایت کنیم و ملت ها چه کوچک و چه بزرگ از شرایط لازم برای بهره مندی از عدالت و احترام برخوردار باشند و در فضای آکنده از صلح و با روحیه همجواری و مدارا زندگی کنند. اما متاسفانه تا کنون این هدف ها و آرمان ها به طور کامل به حقیقت دست پیدا نکرده است.


وی وجود ناآرامی های مختلف در جهان و به ویژه خاورمیانه را از نشانه های ناکامی سازمان ملل متحد در دستیابی به اهداف خود عنوان کرد و بیان داشت: عامل درگیری های موجود در منطقه به دلیل زیاده خواهی های برخی از کشورها است. حمله آمریکا زمینه ساز مسائل عراق و افغانستان شد و موضوع یمن ریشه در تجاوز عربستان و متحدانش به این کشور دارد. سازمان ملل متحد در ابتدا به مسایل این کشورها ورود پیدا نکرد بلکه پس از آغاز جنگ، برای کمک های بشر دوستانه و امدادهای انسانی در این مکان ها حاضر شد. در کنار این موارد باید گفت که این نهاد بین المللی به برخی از آرمان ها و ایده آل های خود نیز دست یافته است و با توجه به ماهیت انسان و دولت ها که ماهیت منفعت محور دارند تا اندازه زیادی توانسته آنها را از دامن زدن به جنگ های بزرگ و تکرار خشونت های گسترده همچون جنگ جهانی اول و دوم بازدارد. پس می توان اظهار داشت که این نهاد در دستیابی به هدف هایی که در مقدمه منشور آمده، موفق نبوده اما در رسیدن به اصول سازمان ملل؛ مبنی بر حفظ صلح و امنیت بین المللی و توسعه روابط دوستانه در میان ملت ها، سربلند بوده است.


استاد مهمان دانشکده حقوق دانشگاه پنسیلوانیا در ادامه افزود: این سازمان بین المللی در زمینه همکاری اقتصادی، حقوق بشر و انتقال تجربه های تکنیکی، اقتصادی و توسعه ای از کشورهای پیشرفته به دیگر منطقه های جهان موفقیت های نسبی داشته و به جامعه بین المللی کمک کرده است تا از شکل گیری جنگ جهانی دیگری جلوگیری کند.


«مهدی ذاکریان» درباره علت ناکامی سازمان ملل متحد، اظهار داشت: این نهاد همچون تمامی سازمان های حکومتی بین المللی در دنیا، کارگزار دولت ها و حکومت ها به شمار می رود. سازمان های حکومتی بین المللی ساختارهایی هستند که دولت ها آنها را ایجاد می کنند، بنابراین کارمند دولت ها به شمار می رود و در این میان نیز دبیرکل این سازمان ملل متحد، دارای مقام مستقلی نیست که بتواند برای دخالت در بحران های بین المللی تصمیم بگیرد و تنها می تواند شورای امنیت را متوجه اهمیت یک موضوع کند.


وی در ارتباط با قطعنامه های شورای امنیت، خاطر نشان کرد: این قطعنامه ها هنگامی در شورای امنیت به تصویب می رسند که دو سوم اعضا یا 9 عضو از 15 عضو شورا رای مثبت بدهند، به شرط آن که در میان آنان رای مخالف هیچ یک از اعضای دائم نباشد. بنابراین سازمان ملل در پنج قدرت اصلی جهان یعنی چین، روسیه، آمریکا، فرانسه و انگلیس خلاصه می شود و هر زمانی این کشورها در موضوعی با هم اتفاق نظر داشته باشند سازمان ملل ورود پیدا می کند. بنابراین علت ناکامی این نهاد در برخی از بحران های بین المللی در توافق نداشتن پنج عضو دائم در مسائل مختلف جهانی است.


مدیر مسئول فصلنامه مطالعات بین المللی در ادامه تصریح کرد: در موضوع رژیم صهیونیستی، اگر شورای امنیت نتوانسته است که 80 قطعنامه درباره این رژیم را تصویب کند، علت آن وتوی آمریکا محسوب می شود و در رابطه با این موضوع با دیگر اعضای شورای امنیت توافق ندارد، پس بنابراین تعارض منافع قدرت های بزرگ در مساله فلسطین سبب شده است که تاکنون حقوق مسلم مردم این سرزمین به رسمیت شناخته نشود. اما به نظر می رسد، در موضوع های اینگونه می توان با بیدار کردن وجدان عمومی جهانی، رسانه های بین المللی و جامعه مدنی، فضایی را ایجاد کرد تا این قدرت ها نتوانند با استفاده از حق وتو حقوق ملت های مظلوم را نادیده بگیرند و در واقع اگر افکار عمومی بین المللی قوی در مورد مظلومیت مردم فلسطین ایجاد می شد، آمریکا هرگز نمی توانست قطعنامه های رژیم صهیونیستی را وتو کند.


این کارشناس با اشاره به این موضوع که سازمان ملل در کنار بسیاری از ناکامی هایش توانسته به توفیق های بزرگی نیز دست پیدا کند، یادآور شد: این که تاکنون هیچ عضوی از اعضای این سازمان جهانی از آن خارج نشده است، نشان می دهد که سازمان ملل با همین ساختار، مورد قبول و استقبال کشورهای مختلف جهان قرار دارد و کارکرد آن تا اندازه ای موفق بوده است، تمامی دولت ها این سازمان را تریبونی برای حضور و مطرح کردن خواسته های خود می دانند. حتی افرادی که اعتقاد دارند مدیریت جهانی ضعیف عمل می کند، باز از این فرصت برای پیشبرد منافع کشور خود بهره می برند که این نشان دهنده اهمیت، جذابیت و کارایی نسبی این نهاد بین المللی است.


این پژوهشگر روابط بین الملل، راهکار برطرف ساختن ناکارایی سازمان ملل را اجرای طرح اصلاحات دانست و بیان کرد: در فصل 18 منشور این نهاد، امکان اصلاح منشور و ساختار سازمان ملل متحد در صورت موافقت اعضا پیش بینی شده است. در این زمینه برخی اصلاحات همچون تبدیل کمیسیون حقوق بشر به شورای حقوق بشر و تشکیل کمیسیون صلح سازی در سال های گذشته انجام شد، اما این موارد کافی نبوده است. در این میان مهمترین طرح یعنی اصلاح ساختار شورای امنیت به تصویب نرسید و 5 عضو دائم این شورا از 1945 میلادی همچنان حفظ شده اند. این موضوع که اعضای دائم تغییر کنند یا حق وتوی آنها حذف شود، امکان پذیر نیست، زیرا شرط اصلاحات این است که دو سوم اعضای سازمان ملل موافق باشند و همچنین آرای 5 عضو دائم شورای امنیت نیز باید مثبت باشد و بدین دلیل این اعضا هرگز حاضر نمی شوند تا از حق خود چشم پوشی کنند، پس این اصلاح عملی نیست، اما می توان اعضای تازه ای را به اعضای دائم افزود. از 50 کشور آفریقایی عضو سازمان ملل، این قاره هیچ نماینده ای را در اعضای دائم شورای امنیت ندارد.


استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در ادامه عنوان کرد: برخی از کشورها در حل بحران های بزرگ بین المللی هزینه های بسیاری کرده اند، اما با این وجود در شورای امنیت مشارکت داده نمی شوند، برای نمونه، ایران بزرگترین پذیرنده پناهندگان در جهان است و از این نظر رتبه نخست را در دنیا دارد، در حالی که کشورهای اروپایی در ماه های گذشته به دلیل پذیرش شماری پناهنده های جنگی درمانده شده اند، اما ایران 4 میلیون مهاجر افغانی، کُرد، عراقی، کویتی، آذربایجانی، تاجیکی و بوسنی را پذیرا بوده و در برابر این اقدام از هیچ مزیت و امتیازی برخوردار نشده است.


وی در ارتباط با نقش ممتاز ایران در برخورد با پدیده قاچاق انسان و مواد مخدر، گفت: فرزندان این مرزوبوم در نیروی انتظامی جان خود را به خطر می اندازند تا قاچاقچیان از مرزهای کشور برای ترانزیت مواد افیونی استفاده نکنند. ایران با ایجاد امنیت کامل در مرزهای خود توانسته است تا از عبور و مرور تروریست ها و اعضای طالبان، القاعده و داعش جلوگیری کند و گروه های تروریستی نمی تواند از این سرزمین به منظور مقاصد تروریستی سوء استفاده کنند. پس ایران در منطقه بحرانیِ خاورمیانه یک محل و جغرافیای امن ایجاد کرده است. بنابراین حق دارد که به عنوان کشوری که در حل این مشکلات و معضلات بین المللی موثر بوده به عنوان عضو دائم شورای امنیت داوطلب شود. همچنین آلمان و ژاپن به عنوان کشورهایی که بیشترین میزان پرداخت بودجه سازمان ملل را در رقابت با آمریکا عهده دار هستند، می توانند به اعضای دائم شورای امنیت اضافه شوند.


«مهدی ذاکریان» دیگر اصلاحات لازم را درباره شورای امنیت، این گونه شرح داد: رای های اعضای این شورا نباید برپایه کمیت باشد بلکه باید کیفیت مورد توجه قرار گیرد. به ویژه در ارتباط با موضوع هایی که مربوط به جان انسان ها، مسائل انسان دوستانه و تجاوز به دیگر کشورها می شود، اعضای دائم شورای امنیت نباید بتوانند از حق وتو استفاده کنند.


وی درباره فصل های 12 و 13 منشور سازمان ملل که موضوع نظام قیومیت را مطرح می کند، اظهار داشت: پس از آزاد شدن برخی از کشورها از یوغ استعمار، شورای قیومیت، سرپرست دیگری را برای آنان را در نظر می گرفت تا به میزانی از استقلال و پیشرفت دست یابند. با پایان دوره قیومیت اینک بهتر است تا در این منشور فصل «به زمامداری و استانداردهای حکومت خوب» گنجانده و در آن استانداردهای حکومت شایسته همچون آزادی، عدالت و شفافیت تعریف شود تا نظام هایی که به این استاندارها نزدیک ترند به عنوان کشور دموکرات و آزادی خواه معرفی شوند و نظام هایی که از این مدل فاصله دارند، تلاش کنند تا به آن استانداردها برسند.


استادیار حقوق و علوم سیاسی خاطر نشان کرد: ایران پیشنهادها و ابتکارهای خوبی در رابطه با ایجاد روابط صمیمانه و دوستانه در میان ملت ها مطرح کرده است که نمونه آن تصویب سال گفتگوی تمدن ها بود که مجمع عمومی سازمان ملل متحد از این پیشنهاد استقبال و با تصویب قطعنامه ای، سالی را با این عنوان نامگذاری کرد یا طرح حسن روحانی رئیس دولت تدبیر و امید مبنی بر جهان بدون خشونت و افراطی گری که به صورت قطعنامه ای در مجمع عمومی سازمان به تصویب رسید، در زمینه توسعه روابط دوستانه میان ملت ها می تواند بسیار موثر باشد.


«مهدی ذاکریان» در پایان یادآور شد: موضوع تروریسم به عنوان بحرانی که منطقه خاورمیانه و جهان را دربرگرفته است، در خشونت و افراط گری ریشه دارد و طرحی که حسن روحانی رئیس جمهوری ارائه کرد از طرح های کلیدی برای جامعه بین الملل به شمار می رود. برای از میان برداشتن تروریسم، تنها کُشتن و حذف تروریست ها کافی نیست بلکه باید با ریشه آن مبارزه کرد. پایه افراط گری و خشونت در مکتب ها و فرهنگ هایی است که اصل مدارا را به هیچ عنوان نمی پذیرند و دیگر مذهب ها و دین ها را خطا می دانند و تنها خود را به حق می پندارند.


منبع: مهسا شریفی، گروه اطلاع رسانی ایرنا


1194

. انتهای پیام /*

دیدگاه ها و نظرات

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
مسئولیت نوشته‌ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آنها به معنی تائید نظرات آنها نیست.
فرستنده: *  
پست الکترونیک:
نظر:
 
کد امنیتی:
ارسال

 
 

فوبیای دلار

به چه دلیل رئیس جمهوری مخالف رشد قیمت دلار است؟

فوبیای دلار

1 از 4

همایش دیپلماسی آب و فرصت های هیدروپلیتیک غرب آسیا

انجمن ژئوپلیتیک ایران برگزار می کند:

همایش دیپلماسی آب و فرصت های هیدروپلیتیک غرب آسیا

1 از 4

نشست «بررسی تحولات اخیر در کاتالونیا»

دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی وزارت امورخارجه برگزار می کند:

نشست «بررسی تحولات اخیر در کاتالونیا»

2 از 4

نشست «فقه، حکمرانی حزبی و نظام انتخاباتی»

مرکز مطالعات استراتژیک خاورمیانه برگزار می کند:

نشست «فقه، حکمرانی حزبی و نظام انتخاباتی»

4 از 4

تازه ترين مطالب