web
stats
دام نگران کننده
en کد مطلب: 52728 | تاریخ مطلب: 1397/02/24
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

دام نگران کننده

خروج آمریکا از برجام شرایط جدیدی را برای سرنوشت مهم ترین رویداد دیپلماتیک جهان در چند دهه گذشته رقم زد و ترامپ، با وجود مخالفت گسترده جهان، متحدان اروپایی و افکار عمومی کشورش، به وعده ای که در زمان مبارزات انتخاباتی داده و در یک سال و اندی از زمان به دست گرفتن قدرت بارها تکرار کرده بود، عمل کرد.

دام نگران کننده

خروج آمریکا از برجام شرایط جدیدی را برای سرنوشت مهم‌ ترین رویداد دیپلماتیک جهان در چند دهه گذشته رقم زد و ترامپ، با وجود مخالفت گسترده جهان، متحدان اروپایی و افکار عمومی کشورش، به وعده‌ای که در زمان مبارزات انتخاباتی داده و در یک سال و اندی از زمان به‌ دست‌ گرفتن قدرت بارها تکرار کرده بود، عمل کرد.


واکنش اولیه رهبران سه کشور اروپایی و تأکید آنها در پایبندی بر توافق، شرایطی را در دنیا به‌ویژه در روابط بین آمریکا و اروپا به وجود آورده که در نیم‌ قرن گذشته و در دوره پس از جنگ جهانی دوم بی‌سابقه بوده است.


گمانه‌ زنی درباره انگیزه‌های سه کشور اروپایی عضو مجموعه 1+5 در مخالفت با تصمیم ترامپ و اصرار بر استمرار پایبندی آنان به توافق هسته‌ای و اینکه این کشورها تا چه زمانی می‌توانند در مقابل اراده آمریکا در مخالفت با برجام ایستادگی کنند، از موضوعات مهم در تداوم برجام حتی در قالب 1+4 است.


در بیان دلایل ایستادگی اروپا می‌توان به خشم رهبران اروپا از بی‌توجهی ترامپ به درخواست‌ های مکرر این کشورها و به‌ویژه سفر امانوئل مکرون، آنگلا مرکل و بوریس جانسون در آخرین روزهای قبل از پایان ضرب‌ الاجل ترامپ اشاره کرد که توهین بزرگی به سه کشور قدرتمند اروپا از طرف آمریکا تلقی می‌شود. ترامپ با این تصمیم، کشورهای اروپایی را تحقیر و ضربه سنگینی بر روابط تاریخی آمریکا و اروپا وارد کرد.


از دیگر دلایل اصرار اروپا برای حفظ برجام، می‌توان به نقش این سه کشور در شکل‌ گیری مذاکرات هسته‌ای از زمان آغاز و حتی قبل از ورود آمریکا به مذاکرات، پایبندی بر قواعد و معاهدات بین‌ المللی و آسیب‌ پذیری منافع اقتصادی و امنیتی قاره سبز در صورت شکست نهایی برجام و خارج‌ شدن ایران از آن اشاره کرد.


هرچند خروج آمریکا از برجام این کشور را در افکار عمومی به ‌عنوان دولتی ناقض قوانین و معاهدات بین‌ المللی تبدیل کرده است، ولی باید توجه داشت که پشت‌کردن به برجام، تنها اقدام ترامپ در این‌ گونه موارد نبوده و احتمالا آخرین آن نیز نخواهد بود؛ بنابراین ضروری است ایران در اتخاذ تصمیم و اقدامات منتج از آن، واقعیت‌های شرایط کنونی جهان را با دقت مدنظر داشته باشد.


اگر آمریکا بیشترین سهم را در شکل‌ گیری این توافق داشت، طبعا خروجش از توافق نیز ضربه جدی به آن خواهد بود. از سوی دیگر، در صورت خروج ایران از برجام، اروپا نیز از آن خارج خواهد شد که نتیجه محتوم آن شکست کامل برجام، بازگشت تحریم‌ ها و فعال مایشاء شدن آمریکا خواهد بود؛ با این تفاوت که این‌ بار، هدایت آن در دست ماجراجویان جنگ‌ طلبی مانند ترامپ، بولتون و پومپئو خواهد بود.


از این نظر، موضع‌ گیری روحانی در اولین ساعات پس از سخنرانی ترامپ اقدامی به‌ غایت صحیح، سنجیده و در راستای منافع کشور بود. اگر تصمیم ترامپ در کنار تحولات چند ماه گذشته در منطقه به‌ویژه اوج‌گیری مواضع ضدایرانی عربستان سعودی و تحولات سوریه و شدت‌ گرفتن حملات تحریک‌ آمیز اسرائیل به اهداف ایرانی قرار داده شود، باید این تصمیم را در راستای سناریویی خطرناک برای ایران برشمرد که از سوی ائتلاف آمریکا، اسرائیل و عربستان در حال اجراست.


اسرائیل در حساس‌ترین مرحله در بحران سوریه و با برآورد دقیق از شرایط پیش‌آمده، با اطمینان از حمایت آمریکا و به احتمال زیاد با اغماض مسکو، مناطقی در داخل سوریه که ایران در آن نیرو و تجهیزات نظامی دارد، هدف تهاجم کاملا هدفمند هوایی و موشکی قرار می‌دهد. هدف اسرائیل وادارکردن ایران به اقدام تلافی‌ جویانه است که در صورت وقوع آن، سطح برخورد به رویارویی نظامی «تل‌آویو – تهران» ارتقا خواهد یافت. پیامد چنین رویدادی تشدید احتمال برخورد نظامی آمریکا با ایران از یک سو و تحت‌ الشعاع قرارگرفتن مواضع اروپا در حمایت از برجام و محکومیت ایران از سوی کشورهای اروپایی از سوی دیگر خواهد بود. در روزهای گذشته و هم‌زمان با تشدید بحران در سوریه میان ایران و اسرائیل، اکثر کشورهای اروپایی علیه ایران موضع‌گیری کردند.


تداوم این روند در شرایطی که روسیه موضعی عجیب (دعوت به مذاکره دو طرف) اتخاذ کرده است، به‌ طور طبیعی تزلزل مواضع اروپا در حمایت از برجام را در پی خواهد داشت. با توجه به اختلاف ‌نظر آمریکا و اروپا درباره توافق هسته‌ای، هر دو در موضوعات فعالیت موشکی ایران و نفوذش در منطقه، نقطه‌ نظرات و نگرانی ‌های مشترکی دارند. ایران باید به ‌سرعت درباره حفظ موضع اروپا در توافق هسته‌ای به جمع‌ بندی در بالاترین سطوح تصمیم‌ گیران رسیده و مانع از «نقش‌آفرینی دیگر موضوعات» در به‌ شکست‌ کشاندن کامل برجام شود.


لازمه این مهم، تفکیک برجام از دیگر موارد و گفت‌وگو با اروپا درباره آنهاست. چه آنکه در غیر این صورت اروپا تحت فشار آمریکا از ایران فاصله گرفته و مواضع آمریکا و اروپا درباره مسائل غیربرجامی به یکدیگر نزدیک خواهد شد. شجاعت اروپا در مخالفت با تصمیم اخیر ترامپ و ایستادگی آنها در کنار ایران که برای اولین‌بار در سال‌ های پس از تشکیل اتحادیه رخ می‌دهد، رویدادی مهم است که باید آن را مغتنم دانست.


همچنین با ترفند‌های دیپلماتیک، اقتصادی و تجاری، آسیب‌پذیری آنها در مقابل آمریکا را تا حد امکان کاهش داد. خنثی‌ سازی آتش‌ افروزی اسرائیل در این شرایط بسیار مهم و ضروری است. ایران باید صبورانه با تحولات سوریه برخورد کرده و از افتادن در دام اسرائیل و عربستان پرهیز کند. در مواضع مکرون و مرکل و بیانیه اتحادیه اروپا در حفظ برجام بر ضرورت مذاکره بر سر «سایر نگرانی‌ ها» تأکید شده است. روشن است تأکید بر سایر نگرانی‌ ها در ادبیات رهبران اروپایی، همراهی این کشورها با آمریکاست.


تلاش برای حفظ برجام و همراهی با ایالات‌ متحده در موارد موضوعات موشکی و حضور ایران در منطقه، دو بال سیاست کنونی اروپا است.احتمالا گام دوم آنها، تلاش برای تعدیل مواضع هم‌ زمان ایران و آمریکاست. نباید اروپا در معرض انتخاب بین ایران و آمریکا قرار گیرد که در این صورت، وزنه آمریکا به دلایل تاریخی، اقتصادی و امنیتی برای اروپا بسیار سنگین‌ تر است. تلاش ایران برای حفظ موضع اروپا حتی اگر تأمین‌کننده منافع حداکثری پیش‌ بینی‌ شده در برجام نباشد، در حفظ منافع حداقلی کشور و به‌خصوص پشت‌سرگذاشتن مرحله حساس در شرایط کنونی حائز اهمیت و ضروری است و باید در اتخاذ تصمیم در این شرایط بسیار حساس در کانون توجه تصمیم‌ گیران کشور قرار گیرد.


از: جاوید قربان اوغلی دیپلمات ارشد


منبع: روزنامه شرق، شماره دوشنبه 24 اردیبهشت


9117

. انتهای پیام /*
 

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

پژوهشکده دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار می کند:

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

1 از 4

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

انجمن علمی دانشجویی زبان روسی برگزار می کند:

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

2 از 4

صد و یک سال پس از انقلاب اکتبر

دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار می کند:

صد و یک سال پس از انقلاب اکتبر

3 از 4

پل ادبی میان ایران و لهستان

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار می کند:

پل ادبی میان ایران و لهستان

4 از 4

تازه ترين مطالب