web
stats
راستی آزمایی برجامی اروپا
کد مطلب: 52765 | تاریخ مطلب: 1397/02/26
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

راستی آزمایی برجامی اروپا

سهراب انعامی علمداری تحلیلگر مسایل راهبردی معتقد است: با خروج آمریکا از توافق برجام، ما با جهانی تازه با مولفه هایی متفاوت از گذشته روبه رو هستیم و جمهوری اسلامی ایران در فضای جدید، با عبور از روند اعتمادسازی بایستی فرایندهای راستی آزمایی اقدامات طرف های اروپایی را پیگیری نماید.

راستی آزمایی برجامی اروپا

با خروج آمریکا از توافق برجام، ما با جهانی تازه با مولفه هایی متفاوت از گذشته روبه رو هستیم و جمهوری اسلامی ایران در فضای جدید، با عبور از روند اعتمادسازی بایستی فرایندهای راستی آزمایی اقدامات طرف های اروپایی را پیگیری نماید.


هنگامی که توافق «برنامه جامع اقدام مشترک» یا برجام در تیرماه 1394 و گروه موسوم به 1+5 یا بیان اروپایی آن گروه 3+3 و جمهوری اسلامی ایران طی مذاکراتی 20 ماهه و در یک مسیر دوازده ساله به نتیجه رسید، بار دیگر جهان سیاست اعتماد خود را به مسیر درست دیپلماسی و مذاکره بازگرداند، زمانی دیوارهای بلند بی اعتمادی در مسیر دیپلماسی قد علم کرده بود و با برجام، بار دیگر اعتماد به بهره گیری از این مسیر بازگشتی دوباره داشت. برجام نه تنها وارث بی اعتمادی فزاینده بلکه وارث سطح شتابان آشوب در سطوح مختلف بین المللی، منطقه ای، دوجانبه و چندجانبه بود.


با برجام اگرچه بی اعتمادی ها و نقش فزاینده آشوب در سطوح مختلف کاهش نیافت اما به نظر می رسید که دریچه تازه ای به بهره گیری از نقش و ابزار مذاکره بر سر موضوعات پیچیده و چندلایه در سطح بین المللی باز کرد. جهان پس از توافق وین، به جهانی مسطح تبدیل شده بود؛ جهانی که در آن می توانستیم همکاری و مفاهمه را برای همه کشورها با وجود اختلافات عمیق ببینیم.


اما هنگامی که در شب 18 اردیبهشت «دونالد ترامپ» رییس جمهوری آمریکا پس از ماه ها رایزنی با متحدان اروپایی اعلام کرد که آمریکا از توافق برجام خارج خواهد شد، مهمترین پرسشی که به ذهن بسیاری ناظران سیاسی و بین المللی خطور کرد این بود که جهان پس از خروج آمریکا از برجام چگونه جهانی خواهد بود؟


شاید بتوان گفت، آمریکا که حود پس از روی کار آمدن ترامپ در کاخ سفید به عاملی برای گسترش شکاف های عمیق در نظم جهانی شده و با خروج از بسیاری دیگر از معاهدات مهم جهانی مانند توافقنامه آب و هوایی پاریس و توافقنامه آسیا – پاسیفیک، روند نظم سازی در حوزه های منطقه ای و بین المللی را با مشکل روبه رو ساخته است. نقطه کلیدی الگوی رفتاری ترامپ، دستیابی به بیشترین سودمندی راهبردی در کوتاهترین زمان ممکن و بدون توجه به پیامدهای بلندمدت راهبردی آن است. نوع رویکرد تجارت مابانه به سیاست بین الملل می تواند پیامدهایی چندگانه بر جهان داشته باشد.


مهمترین و کلیدی ترین تاثیر چنین روندی افزایش آشوب در سطوح امنیتی است که با افزودن خروج آمریکا ار برجام، کنش ها، واکنش ها و اندرکنش های برجامی نیز می تواند سطح این آشوب را به بالاترین سطح حود برساند.


یک وضعیت آشوب امینتی به وضعیتی اطلاق می شود که در آن حوزه اعتماد و سطوح پیش بینی پذیری کاهش یافته، و سطوح تناقض، تداخل و عدم قطعیت به سرعت افزایش می یابد. چنین وضعیتی می تواند الگوهای رفتاری کشورها را در یک وضعیت کنش تقابلی قرار دهد و عملا مسیر را برای رویکردهای دیپلماتیک بسته یا در وضعیت خنثی قرار دهد.


آنچه جهان پس از خروج آمریکا به خود خواهد دید، جهانی با کنش های امنیتی و گسترش اولویت های امنیتی خواهد بود. اگر دولت ترامپ تلاش کرد تا با بهره گیری از شاخص پیش بینی ناپذیری جهان را در شوک خروج از برجام قرار دهد، اما بسیاری از مقام های پیشین آمریکایی و حتی متحدان اروپایی نیز آن را فرایندی خطرساز برای این کشور و جهان بیان کردند.


به بیان «ریچارد مورفی» معاون پیشین وزیر خارجه آمریکا در امور خاورمیانه رویکرد غیر قابل پیش بینی بودن اقدامات دولت ترامپ اگرچه ممکن است در کوتاه مدت مزایایی برای آمریکا در بر داشته باشد، اما در بلندمدت قطعا به تضعیف آمریکا در عرصه جهانی خواهد انجامید.


سخنان «فدریکا موگرینی» مسوول سیاست خارجی اتحادیه اروپا نیز پس از اعلام خروج آمریکا ار توافق برجام به خوبی نشان داد که نقض معاهدات بین المللی از سوی آمریکا چقدر برای اروپا گران تمام شده است.


رییس سیاست خارجی اتحادیه اروپا که در کنفرانس مطبوعاتی به نظر عصبانی و با چهره‌ای سخت پشت تریبون حاضر شده بود، تاکید کرد:‌ ما متعهد و مصمم به حفظ این توافق هستیم و این کار را برای امنیت جمعی خود انجام می‌دهیم. وی ادامه داد: این توافق نشان داد راه‌حل‌ها وقتی ممکن باشد می‌توانیم از طریق گفت‌ وگو و مذاکره به آن دست یابیم و اینکه احترام، زبان جهان‌ شمول است.


درک و الگوی رفتاری اروپا از وضعیت و فرایند مناسبات منطقه ای و بین المللی در روز پس از خروج آمریکا گویای افزایش نگرانی ها و ملاحظات چندگانه است؛ احتمال خروج ایران از توافق، شکلدهی نظم جدید در مناسبات اقتصادی و عبور از فشارهای تحریمی آمریکا، کاهش فشارهای منطقه ای، جلوگیری از افزایش تقابل میان ایران و آمریکا و استمرار روندهای امنیت ساز از جمله این ملاحظات است.


جمهوری اسلامی ایران نیز تلاش دارد در فضای جدید، ضمن حفظ منافع راهبردی خود در برجام، این مسیر را پیش روی طرف های دیگر امضاکننده برجام قرار دهد که برجام بدون منافع اقتصادی و سودمندی راهبردی برای ایران، تداوم نخواهد داشت، بهترین مسیر در این چارچوب پیگیری دیپلماسی قدرت و دوری از دیپلماسی مماشات خواهد بود.



درک راهبردی از الگوی رفتاری دولت ترامپ و فضای پس از برجام، نشانه هایی دال بر بازگشت پذیری نشان نمی دهد و در گستره سیاست و دیپلماسی بازگشت پذیری فرایندی آسیب زا برای اهداف راهبردی جمهوری اسلامی ایران محسوب خواهد شد. آنچه دستگاه دیپلماسی در چنین فرایندی باید انجام دهد تعیین شاخص های راستی آزمایی جهت سنجش عملکرد و اقدامات عملی طرف های دیگر برجام و به ویژه اروپایی ها خواهد بود.


 


از: سهراب انعامی علمداری تحلیلگر مسایل راهبری


منبع: خبرگزاری ایرنا، 26 اردیبهشت 1397


1885

. انتهای پیام /*

دیدگاه ها و نظرات

برای ارسال نظرات از فرم پایین صفحه استفاده کنید.
مسئولیت نوشته‌ها بر عهده نویسندگان آنهاست و انتشار آنها به معنی تائید نظرات آنها نیست.
Amin:  امیدوارم این مقاله، مورد توجه کافی دستگاه دیپلماسی خارجی قرار گیرد
تاریخ: 26/02/1397
فرستنده: *  
پست الکترونیک:
نظر:
 
کد امنیتی:
ارسال

 
 

تازه ترين مطالب