web
stats
سلطان دموکراتیک
en کد مطلب: 53429 | تاریخ مطلب: 1397/04/13
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

آیا اردوغان به سمت اقتدارگرایی گام بر می دارد؟

سلطان دموکراتیک

اردوغان امروزی، نه تنها با اردوغان 15 سال پیش(2003) که وی به عنوان نخست وزیر در رأس امور اجرایی ترکیه قرار گرفت، بلکه با اردوغان 6 سال پیش که مداخلات نظامی اش را در سوریه آغاز کرد، تفاوت های زیادی دارد زیرا وی در فاصله این سال ها، دگردیسی های مختلفی را تجربه کرده است.

سلطان دموکراتیک

رجب طیب اردوغان از انتخاباتی که تردید های زیادی در مورد پیروزی وی وجود داشت، به طور موفقیت آمیزی عبور کرد و نشان داد که شخص وی و حزب عدالت و توسعه در ارزیابی شرایط سیاسی ترکیه یک نگاه واقع بینانه دارند. همچنین این پیروزی بیانگر آن است که حزب عدالت و توسعه بعد از گذشت حدود 15 سال در قدرت بودن همچنان به رغم انواع مخالفت ها و وجود شرایط بسیار پیچیده ای که در حال حاضر در ترکیه وجود دارد، توانایی لازم برای جلب افکار عمومی را دارد؛ به خصوص که احزاب رقیب عدالت و توسعه در این دوره از انتخابات باتوجه به تسهیلاتی که قانون اساسی جدید در اختیار آنها قرار داده، به تشکیل ائتلاف های هوشمندانه ای مبادرت کردند و تلاش بسیار گسترده و مضاعفی را برای شکست حزب حاکم به کار گرفتند.


ولیکن با این همه این احزاب به هدف تعیین شده شان در جلب آرای عمومی دست پیدا نکردند. تردیدی نیست که حزب عدالت و توسعه با پیروزی در این مرحله از لحاظ سیاسی در موقعیت برتری قرار گرفته و به رغم کاهش آرا نسبت به دوره های پیشین از اقتدار قابل ملاحظه ای برای پیشبرد اهدافش برخوردار شده است.


به ویژه که حزب عدالت و توسعه و شخص اردوغان معمار و به وجود آورنده ساختار سیاسی جدید ترکیه محسوب می شوند و انتخابات کنونی براساس تغییراتی برگزار شد که این حزب در قانون اساسی ترکیه ایجاد کرده و آن را پیش از این طی رفراندومی به تصویب مردم رسانده است.


این قانون اساسی، اختیارات قابل ملاحظه ای را برای شخص رئیس جمهور یعنی اردوغان قائل است و توانمندی های او را در پیشبرد خواسته هایش در مقایسه با گذشته بسیار افزایش می دهد.


طبیعتا امتیازاتی که در قانون اساسی جدید ترکیه به شخص رئیس جمهور این کشور داده شده، زمینه ساز نوعی از اقتدار محسوب می شود که با ضوابط متعارف در یک حکومت دموکراتیک منافات زیادی دارد و از این دریچه ترکیه را به سمت وسوی یک حکومت توتالیتر با ویژگی های جهان سومی نزدیک می کند.


یعنی دقیقا همان چیزی(اقتداری) که شخص اردوغان در گذشته ضمن مخالفت با آن، زمینه کنارگذاشتن نظامیان را از صحنه قدرت فراهم کرد و اقتدار و تسلط آنها بر نظام سیاسی ترکیه را خلاف موازین دموکراسی دانست.


حرکت حزب عدالت و توسعه به سمت کسب اقتدار بیشتر، دو پیامد مختلف می تواند در پی داشته باشد؛ نخست یک پیامد منفی که بسیاری از احزاب مخالف و حتی روزنامه نگاران ترکیه از آن به عنوان یک خطر برای اداره امور کشور به ویژه فعالیت های اقتصادی نام می برند و چنین اقتداری را مخالف توسعه این کشور در صحنه های سیاسی و اقتصادی می دانند.


از سوی دیگر بنا بر آنچه که طرفداران حزب عدالت و توسعه ترکیه از آن سخن می گویند، این نوع اقتدار می تواند بسیاری از موانع موجود بر سر راه اجرای برنامه های ضروری در عرصه های اقتصادی را رفع و قدرت لازم را برای پیشبرد اهداف تعیین و اعلا مشده حزب عدالت و توسعه فراهم کند.


البته در صحنه خارجی به خصوص موقعیتی که ترکیه به لحاظ مداخله در امور سوریه و عراق از آن برخوردار شده این اقتدار ممکن است امکان ماجراجویی های بیشتری را برای شخص اردوغان فراهم کند و آنچه را که طی چند سال گذشته سبب شد تا قدرت مانور حزب عدالت و توسعه در مناطق مرزی این کشور کاهش پیدا کند، از میان ببرد.


قاعدتا از دیدگاه اقلیت کرد در ترکیه و به خصوص مناقشاتی که میان آنها و حزب عدالت و توسعه وجود دارد، این اقتدار به هیچ وجه مثبت تلقی نمی شود و به معنی آن است که حزب حاکم توانمندی های بیشتری را در مخالفت با خواسته های اقلیت کرد و تحقق شرایط مورد نظر آنها پیدا می کند.


آنچه مسلم است نتایج این انتخابات انتظارات تازه ای را در سطوح مختلف سیاسی، اقتصادی و در میان قشرهای مختلف مردم ترکیه ایجاد و اقشاری از مردم ترکیه را به عبور موفقیت آمیز این کشور از مشکلات اقتصادی کنونی امیدوارتر کرده است.


به خصوص که کسب این گونه نتایج می تواند پایا نبخش بسیاری از کنش ها و واکنش های اجتماعی، سیاسی و اقتصادی دوران پس از کودتای نافرجام سال 2016 باشد و به آنچه که سبب شده بود تا در دوران پس از کودتا مشغولیت های ذهنی فراوانی برای سیاستمداران ترکیه فراهم شود، پایان دهد.


البته در این صحنه ترکیب جدید پارلمانی و نحوه شکل گیری گروه های پارلمانی بسیار موثر است و بنا به اهدافی که احزاب رقیب دنبال می کنند ممکن است بار دیگر موانعی بر سر راه تصویب قوانین و طرح های اقتصادی حزب عدالت و توسعه ایجاد کند؛ امری که باتوجه به امتیازات رئیس جمهور در مرحله جدید تعیی نکننده نخواهد بود.


ولیکن همچنان به عنوان یک دغدغه خاطر و مشکل فرعی بر سر راه حزب حاکم در ترکیه قرار خواهد داشت. به نظر می رسد ترکیه بعد از انتخابات اخیر ریاست جمهوری و پارلمانی، ترکیه ای منسجم تر و در عرصه اداره امور داخلی و سیاسی این کشور، کارآمدتر خواهد بود.


البته صرف نظر از انتقاداتی که به شخص اردوغان مبنی بر گرایشات قدرت طلبانه او وارد است، درمیان مدت و درازمدت به زیان ترکیه و موجب تضعیف ساختار سیاسی این کشور تلقی می شود.


این همان شرایطی است که ممکن است انگیزه های قدرت طلبانه حزب عدالت و توسعه را برای احیای مجدد سیاست های عثمانی گرایی تقویت کند و موجب شود بار دیگر این کشور وارد عرصه ماجراجویی های منطق های شود.


به خصوص که با کسب این نتایج از نگرانی های اردوغان نسبت به مخالفت های داخلی و به ویژه مخالفت ها و مانع تراشی های کردهای این کشور کاسته شده و بستر مناسبی با هدف به کارگیری اهرم نظامی در جنوب ترکیه فراهم شده است.


شرایط کنونی به گونه ای است که حزب عدالت و توسعه می تواند از آن به نفع تحقق منافع ملی مردم این کشور در دو صحنه مختلف به خوبی بهره برداری کند؛ صحنه نخست، کوشش برای کاهش پیوندهای نظامی با ناتو است که چنانچه حزب حاکم در این عرصه تلاش های پیگیری داشته باشد، قاعدتا می تواند به یکی از بزرگ ترین مشکلات این کشور که نوعی سیطره نظامی غرب به شمار می رود پایان دهد.


صحنه دوم مجموعه تلاش هایی است که می تواند ترکیه را به سمت پیوندهای اسلامی و تحقق شعارهای اسلامی که از ابتدا از جمله اهداف اعلام شده حزب عدالت و توسعه بوده است، سوق دهد.


درواقع به اصلی ترین خواسته های مردم ترکیه در این دو عرصه پاسخ دهد. بنابراین شاید انتظار برخی از مردم ترکیه این باشد که آرایی که به نفع این حزب به صندوق ها ریخته اند در نهایت به تدوین راهبردهایی برای تحقق واقعی این خواسته ها که ترکیه را به یک کشور قدرتمند و ایده ال تبدیل می کند، منجر شود. البته تحقق و اجرای چنین موضوعی از دید بسیاری از کارشناسان بسیار بعید به نظر می رسد و آنها بعید می دانند که حزب عدالت و توسعه در این دو عرصه گام های جدی بردارد.


البته باید به این نکته بسیار مهم توجه داشت که اردوغان امروزی، نه تنها با اردوغان 15 سال پیش  (2003) که وی به عنوان نخست وزیر در رأس امور اجرایی ترکیه قرار گرفت، بلکه با اردوغان 6 سال پیش که مداخلات نظامی اش را در سوریه آغاز کرد، تفاوت های زیادی دارد زیرا وی در فاصله این سال ها، دگردیسی های مختلفی را تجربه کرده است و بنابراین آنچه امروز باید در بررسی و سنجش تأثیرات باقی ماندن اردوغان در رأس قدرت مورد توجه قرار گیرد، اردوغانی است که در صحنه های راهبردی، به ویژه در سیاست های منطقه ای، خط مشی متفاوتی را دنبال می کند و در عرصه عمل، از بسیاری از بلند پروازی های منطقه ای گذشته اش دست برداشته است.


از: جعفر قنادباشی کارشناس مسائل خاورمیانه


منبع: هفته نامه خبری، تحلیلی مثلث، شماره 402، شنبه 9تیر 1397


1885

. انتهای پیام /*
 

بررسی لایحه تأمین امنیت زنان؛ بیم ها و امیدها

حزب اتحاد ملت ایران اسلامی برگزار می کند:

بررسی لایحه تأمین امنیت زنان؛ بیم ها و امیدها

1 از 4

همایش «نقش سازمان بین المللی کار در تحقق اهداف منشور ملل متحد»

انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد فراخوان مقاله داد:

همایش «نقش سازمان بین المللی کار در تحقق اهداف منشور ملل متحد»

2 از 4

38مین نشست آشنایی با ملل "برزیل"

بنیاد جوانه صلح برگزار میکند:

38مین نشست آشنایی با ملل "برزیل"

3 از 4

نشست نقد و بررسی کتاب دانشگاه نخبه، دانشگاه توده

پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم برگزار می کند:

نشست نقد و بررسی کتاب دانشگاه نخبه، دانشگاه توده

4 از 4

تازه ترين مطالب