web
stats
اردوغانیسم و ضد اردوغانیسم
en کد مطلب: 53446 | تاریخ مطلب: 1397/04/16
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

وضعیت دوقطبی جامعه ترکیه تشدید می شود؛

اردوغانیسم و ضد اردوغانیسم

از پیامدهای ریاست جمهوری اردوغان با توجه به درصد رای کسب شده، تداوم وضعیت دوقطبی جامعه ترکیه و تشدید آن در آینده بر اساس دو محور اردوغانیسم و ضد اردوغانیسم از یک طرف و تشدید اقتدارگرایی اردوغان از طرف دیگر خواهد بود.

اردوغانیسم و ضد اردوغانیسم

رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه با پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری برای یک دوره پنج ساله دیگر انتخاب شد. همچنین ائتلاف جمهور شامل حزب عدالت و توسعه و حزب «حرکت ملی» توانست اکثریت  کرسی های پارلمان ترکیه را به دست آورد.


این در حالی است که حزب دموکراتیک خلق ها و حزب نوپای نیک نیز توانستند از حد نصاب ۱۰ درصد آرا برای حضور در پارلمان برخوردار شوند. در واقع نظام انتخابات ترکیه در چارچوب رقابت های حزبی انجام می گیرد و هر حزب به لحاظ تاریخی و اجتماعی خاستگاه و جایگاه ویژه خود را دارد که بر اساس آن، کارنامه اجرایی یا برنامه های اعلام شده، رای کسب خواهد کرد.


حزب عدالت و توسعه (آک پارتی) پس از انحلال حزب رفاه به رهبری نجم الدین اربکان و فضیلت، با رویکردی محافظه کار و اسلامگرا درسال 2001 تشکیل شد و پس از به قدرت رسیدن درسال 2002 تاکنون قدرت را برای 16 سال در دست داشته است.


حزب حرکت ملی (م ه پ) نیز به عنوان مهمترین متحد حزب عدالت و توسعه دراین انتخابات، درسال 1969  به رهبری آلپ ارسان ترکیش به عنوان حزب راستگرای افراطی (ناسیونالیست های ترک) تاسیس شد که رهبری آن را از سال 1997 دولت باغچلی برعهده دارد.


در طرف دیگر حزب جمهور یخواه خلق (چ ه پ) قرار دارد که به عنوان قدیمی ترین حزب سیاسی ترکیه کنونی با گرایش چپ میانه توسط آتاتورک در سال 1923 تاسیس شد و از سال 2002 بزرگترین حزب مخالف دولت بوده است.


حزب نیک -یا خوب- به رهبری مرال آکشنر هم که در 25 اکتبر 2017 از حزب حرکت ملی جدا شد شامل ناسیونالیست های ترک و منتقدان دو آتشه اردوغانیسم و همچنین سیاست های دولت باغچلی، رئیس حزب حرکت ملی هستند. آخرین حزب نفوذی که می توان نام برد حزب دموکراتیک خلق ها (ه د پ)است که از طرف کردها و تا انداز های چپگراها حمایت می شود.


درتحلیل نتایج انتخابات زودهنگام این دوره ترکیه علاوه بر خاستگاه اجتماعی و هویتی احزاب باید در پیروزی اردوغان و ائتلاف حزب یاش به چند نکته دیگر نیز اشاره کرد؛ نخست: شخصیت اردوغان به لحاظ سخنوری؛


دوم: ترس رای دهندگان از بازگشت دولت های ائتلافی قبل از 2002 ؛ سوم: عدم انسجام مخالفان در ارائه یک نامزد مشترک؛ چهارم: نداشتن برنامه عملی مشخص مخالفان برای آینده ترکیه غیر از انتقاد از برنامه های اردوغان؛ پنجم: تحریک احساسات مل یگرایان ترک با حملات فرامرزی علیه عفرین و قندیل و تمدید شرایط اضطراری و حاکم کردن وضعیت غیرعادی برای فعالیت انتخاباتی احزاب خصوصا کردها. درباره وضعیت مخالفان و منتقدان اردوغان باید به این نکته اشاره کرد که در تاریخ حاکمیت حزب عدالت و توسعه در ترکیه، مخالفان برای اولی نبار به طور جدی با یکدیگر ائتلاف تشکیل دادند و تنها نقطه اشتراک آنها، مخالفت با اردوغان و سیاست های اقتدارگرایان هاش در گذشته و چش مانداز نظام ریاستی در آینده ترکیه بود.


استراتژی اصلی مخالفان دراین انتخابات زودهنگام با توجه به معرفی نامزدهای مختلف ریاست جمهوری، کشاندن آن به دور دوم بود. درحالی که در حوزه پارلمانی با تشکیل ائتلاف و انتقاد از سیاست های اردوغان و حاکمیت پیشین حزب عدالت و توسعه به لحاظ ادامه وضعیت اضطراری، دستگیری و سرکوب مخالفان، ناتوانی اردوغان و دولت در کنترل وضعیت اقتصادی و کاهش اخیر ارزش لیر وهمچنین سیاست خارجی ناکارآمد، مخالفان تلاش کردند حداقل اکثریت پارلمانی را به دست بگیرند تا اردوغان را کنترل کنند و از یکه تازی های او با توجه به قدرت بیش از حد معمولش درنظام جدید ریاستی جلوگیری کنند.


وضعیتی که اکثر نظرسنجی های انجام شده قبل از انتخابات از آن به عنوان محتمل ترین سناریو نام می بردند. اما نتایج انتخابات مبنی بر کسب اکثریت پارلمانی توسط ائتلاف جمهور نشان داد که ائتلاف مخالفان اردوغان هرچند توانست نگرانی جدی برای اردوغان و متحدان حزب یاش ایجاد کند اما برای گرفتن نتیجه مطلوب، نیازمند زمان بیشتری برای انسجام و ارائه برنامه معین داشت، آنچه اردوغان با جلو کشیدن انتخابات در این دوره مانع آن شد.


درمیان رای مخالفان، حزب دموکراتیک خلق ها (ه دپ) و رهبر زندانی آن صلاح الدین دمیرتاش که نامزد ریاست جمهوری بود از اهمیت قابل توجهی در فهم نظام انتخاباتی ترکیه و چشم انداز سیاسی برخوردار است.


نخست اینکه باتوجه به شرکت مستقل این حزب در انتخابات و عدم مشارکت در ائتلاف های دوگانه پارلمانی، می توان گفت هویت این حزب به عنوان حزب طرفدار کردها مهم ترین شاخصه در پویش های انتخاباتی و کسب نتیجه آن بوده است،


دوم؛ سیاست های اردوغان در حوزه داخلی مبنی بر از سرگیری جنگ با پ ک ک و در حوزه خارجی مبنی بر حمله به عفرین، در میان کردها بر خلاف ناسیونالیست های ترک نتیجه معکوس داده است، سوم؛ اردوغان برای جل بنظر کردها در انتخابات های آتی که اهمیت آن در این انتخابات بیشتر نمایان شد (خصوصا اگر انتخابات ریاست جمهوری به دور دوم کشیده می شد) لازم است سیاست های کردی خود را تغییر دهد و گرنه احزاب دیگر به این سمت می روند همان طور که در این انتخابات محرم اینجه، نامزد حزب جمهوریخواه با عبور از نگاه سنتی حزبش تلاش کرد رای کردها را برای خود و حزبش به دست آورد؛ نهایتا اینکه کردها در سیاست ترکیه با توجه به وزن سیاسی شان دیگر قابل انکار یا حذف و حتی سرکوب سیستماتیک نخواهند بود.


به لحاظ پیامدهای این انتخابات هم می توان گفت حزب عدالت و توسعه با توجه به کسب 42.5 درصدی آرا، اکثریت را در پارلمان از دست داد با این وجود، متحد پارلمان یاش، حزب حرکت ملی، 11 درصد آرا را به دست آورد.


پس تا وقتی که این دو حزب در کنار یکدیگر در ائتلاف باقی بمانند، کنترل پارلمان را در دست خواهند داشت. وضعیتی که تداوم آن نیازمند واگذاری امتیازاتی به حزب حرکت ملی خواهد بود.


هرچند با توجه به اینکه مهم ترین پیامد این انتخابات، تغییر نظام پارلمانی به ریاستی است که در چارچوب آن بیشترین قدرت در دست اردوغان متمرکز است، نمی توان نتیجه این ائتلاف را در حوزه سیاست های داخلی و خارجی به عنوان تغییری کلان ارزیابی کرد.


از پیامدهای دیگر ریاست جمهوری اردوغان با توجه به درصد رای کسب شده، تداوم وضعیت دوقطبی جامعه ترکیه و تشدید آن در آینده بر اساس دو محور اردوغانیسم و ضد اردوغانیسم از یک طرف و تشدید اقتدارگرایی اردوغان از طرف دیگر خواهد بود.


درمورد کردها، اردوغان همچنان بر سر دوراهی تداوم سیاست سرکوب یا بازگشت به روند صلح قرار دارد که انتخاب هرکدام با توجه به پیامدها و چشم انداز آینده سیاسی ترکیه در منطقه و روند عضویت ترکیه در اتحادیه اروپا، تابعی از استراتژی کلان اردوغان برای تثبیت قدرتش در سال های آتی خواهد بود.


رویهم رفته در دوران پسا انتخابات ترکیه، اردوغان تلاش خواهد کرد دستاوردهای اخیر خود را درحوزه داخلی تقویت کند و ازطرف دیگر برای بهبود وضعیت اقتصادی ترکیه «که علاوه برکارت برنده اردوغان درسال های گذشته به پاشنه آشیل وی نیز درانتخابات اخیر تبدیل شده بود» تلاش می کند روابط مشکل دار خود را با متحدان سنتی غربی اش ترمیم کند، هرچند نزدیکی به روسیه و ایران را برای اجرای سیاست های خاورمیانه ای (مثل آینده سیاسی سوریه و نقش کردها) و بالا بردن قدرت چانه زنی خود در مقابل غربی ها بر سراختلافات دوطرفه، در دستور کار خواهد داشت.


از: دکتر رحمت حاجی مینه استاد دانشگاه و پژوهشگر ارشد میهمان مرکز مطالعات خاورمیانه


منبع: هفته نامه خبری، تحلیلی مثلث، شماره 402، شنبه 9 تیر 1397


1885

. انتهای پیام /*
 

نشست علمی «سلفی گری در افغانستان»

پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار می کند:

نشست علمی «سلفی گری در افغانستان»

1 از 4

بررسی نحوه مواجهه کشورهای اسلامی با اسناد بین المللی مربوط به حقوق زن

2 از 4

همایش ملی "جان رالز"

انجمن علوم سیاسی ایران برگزار میکند:

همایش ملی "جان رالز"

3 از 4

نشست «علم و فرهنگ عمومی»

کرسی ارتباطات علم و فناوری یونسکو برگزار می کند:

نشست «علم و فرهنگ عمومی»

4 از 4

تازه ترين مطالب