web
stats
تاملی بر رویکرد وزارت کشور در زمینه سرمایه انسانی
en کد مطلب: 55571 | تاریخ مطلب: 1397/07/18
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

تاملی بر رویکرد وزارت کشور در زمینه سرمایه انسانی

به دلیل ارزشی بودن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و برای کاربردی نمودن تعالیم اسلامی و استفاده از ظرفیت بی نظیر و بی پایان ذخایر اسلام که پیامبر عظیم الشان اسلام(ص)، رستگاری امتش را از طریق پیروی از دو گوهر گرانب های قرآن و اهل بیت سلام الله علیها سفارش فرموده اند، برای رسیدن به فضای آرمانی کشور، لازم است در مرحله اول فضیلت ها و رذیلت ها به درستی تبیین و در مرحله بعد، رفتارها و اعمال مدیران براساس آنها شکل گیرد.

تاملی بر رویکرد وزارت کشور در زمینه سرمایه انسانی

سرمایه انسانی یا کیفیت نیروی کار یا به عبارتی گنجینه ای از دانش، تجربه و مهارت نقش مهمی در رشد اقتصادی کشور دارد. از آنجایی که سیاست، فرهنگ و اجتماع زایش نوع بینش و روش انسان هاست، طبیعی است که تغییرات اساسی از طریق تعالیم آسمانی و تجربه های مفید بشری در بینش ها و روش ها  موجب رشد سیاسی، فرهنگی و اجتماعی جامعه خواهد شد.


رابطه سرمایه انسانی و سرمایه فیزیکی


سرمایه انسانی در طول تاریخ سنگ بنای رشد تمدن بشری بوده و همین سرمایه انسانی در پیوند با سرمایه فیزیکی اساس تولید و رشد اقتصادی را شکل می دهد. سرمایه انسانی در بعضی بخش ها، رابطه جانشینی با سرمایه فیزیکی دارد و  سهم اصلی و بیشتری از فرآیندهای تولید به خصوص در بخش خدمات را به خود اختصاص می دهد. جانشین نمودن سرمایه انسانی بجای سرمایه فیزیکی و برعکس، به ماهیت فرآیند بستگی دارد.


به نظر می رسد در فرآیندهایی که منجر به تولید کالا می شود، سرمایه فیزیکی و در فرآیندهایی که منجر به تولید خدمت می شود، سرمایه انسانی از اهمیت ویژه ای برخوردادر است. البته این موضوع فرآگیر نیست و در بخش پزشکی که به نوعی بخش خدماتی است، سرمایه فیزیکی مانند آزمایشگاه ها و تجهیزات بیمارستانی، حایز اهمیت فراوان است.


در بعضی فرآیندها این دو نوع سرمایه، رابطه مکمل دارند. به این معنی که اهمیت هر دو  یکسان است و برای تولید، وجود هردو لازم است یا به عبارتی با نبود هر کدام از آنها فعالیت انجام نمی گیرد. در وزارت کشور به دلیل وظیفه ذاتی آن در حوزه های سیاسی، امنیتی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی، همواره سرمایه انسانی از اعتبار و اهمیت بالایی برخوردار است.


تصمیم گیری و اجرای برنامه ها چه در بخش خصوصی که توسط مدیران و صاحبان این بخش انجام می شود و چه در بخش عمومی که از طریق قانون گذاری صورت می گیرد، از ترکیب دو عنصر سرمایه انسانی و سرمایه فیزیکی امکان پذیر است. اهمیت هرکدام از این سرمایه ها در حوزه های مختلف متفاوت است. در وزارت کشور سهم سرمایه انسانی بسیار بیشتر و با اهمیت تر از سرمایه فیزیکی است.


در پروژه های بعضی از وزارت خانه ها مانند وزارت نفت یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی  به دلیل نیاز آنها به تجهیزات و ابزارها، سرمایه های فیزیکی، همانند سرمایه انسانی از با اهمیت هستند به نحویی که اگر تجهیزات لازم وجود نداشته باشد حاذق ترین مهندسان یا پزشکان، کارایی حداقلی خواهند داشت.


در این حوزه ها، مهندسان نفت و پزشکان بعنوان سرمایه های انسانی این وزارتخانه ها، برای رشد و توسعه به تجهیزات و امکانات فیزیکی فراوان و دقیقی نیاز دارند. در بعضی شرایط امکان جایگزینی سرمایه های فیزیکی و انسانی وجود دارد. در صنعت، بسیاری از فعالیت هایی که قبلا توسط انسان صورت می گرفت، با توسعه علم و تکنولوژی، توسط دستگاه ها انجام می گیرد


اهمیت سرمایه انسانی در وزارت کشور


در وزارت کشور مدار اصلی موفقیت بر انتخاب نیروی انسانی شایسته استوار است. اهمیت نیروی انسانی شایسته در سایر وزارت خانه ها، کم نیست ولی به دلایل زیر اهمیت این موضوع در وزارت کشور به جهت رسالت و وظایف محوله از اهمیت بالاتری برخوردار است.


1-از آنجایی که مدیران وزارت کشور در استان ها، شهرستان ها و بخش ها،  وظیفه خطیر نظارتی و حاکمیتی را بر عهده دارند، انجام صحیح این وظایف تنها از طریق سرمایه انسانی قابل انجام است.


در این رابطه سرمایه اصلی مورد نیاز، سرمایه انسانی است. در صنعت برای کنترل شاخص هایی مانند حرات، نور و ... می توان از ابزارهای اندازه گیری و کنترل استفاده کرد ولی اندازه گیری شاخص های انسانی و برنامه ریزی برای بهبود شاخص های مذکور، تنها از طریق منابع انسانی، امکان پذیر است.


دقت در انتخاب مدیران تاثیر گذار به معنی سرمایه گذاری بهینه برای دستیابی مطلوب به اهداف است. انسان ها هرچه توانمند، ژرف اندیش، آینده نگر و آراسته به فضایل و عاری از رذایل باشند، سرمایه های ارزشمندی برای توسعه و تعالی سازمان محسوب می شوند.


2- در بسیاری از وزارت خانه ها مانند  وزارت صنعت، نفت، فنآوری اطلاعات و... به دلیل مکمل بودن سرمایه انسانی و فیزیکی، رشد و توسعه از طریق توسعه منابع انسانی و بکارگیری سرمایه فیزیکی توامان، امکان پذیر است.


آنچه در این نوع فعالیت ها، کمبود و نیاز به آن بیشتر احساس می شود، کافی نبودن سرمایه فیزیکی است. لذا آشکار است که  جذب سرمایه فیزیکی اولویت اول آنهاست و تفاهم نامه ها و قراردادها، تلاشی به منظور دستیابی به سرمایه های فیزیکی است. با توجه به وجود منابع انسانی آموزش دیده و آماده به کار که از مراکز علمی و آموزشی دانش و مهارت لازم را کسب نموده اند، میزان جذب سرمایه تکمیل کننده جذب منابع انسانی است.


در مقابل در وزارت کشور، انتخاب مدیران شایسته یا به عبارتی سرمایه های انسانی، از اهمیت بالایی برای جامعه برخوردار است و شاخص ارزیابی عملکرد وزارت کشور، انتخاب مدیرانی است که سرمایه های اصلی محسوب می شوند و این مدیران فعالیت وزارت کشور و سایر وزارت خانه ها را، تحت تاثیر قرار می دهند.


برای آشکار شدن اهمیت موضوع، یک صنعتگر و یک فرماندار را در نظر بگیرید. صنعتگر تجهیزات و ابزار و وسایل فیزیکی را در برابر خود دارد و فرماندار با انسان ها روبرو است. صنعتگر وقتی در مورد وسایل و ابزارها، تصمیم گیری می کند، انتظار ندارد که آنها با تصمیم او مخالفت کنند.


زمانی که  فرماندار تصمیمی می گیرد، مقاومت یا همراهی جامعه را در برابر خود خواهد داشت، لذا باید به گونه تصمیم گیری کند که بر مقاومت ها، غلبه نماید و همراهی ها را بیشتر کند. بنابراین اهمیت سرمایه انسانی و مدیران وزارت کشور از آنجایی که با انسان ها و مقاومت آنها، یا برعکس همراهی آنها، روبروست در مقایسه با سایر مدیران از اهمیت بالاتری برخوردار است و دقت در انتخاب آنها نیز دانش، مهارت، خردورزی و دوراندیشی بیشتری را می طلبد.


3- در علم آمار برای آزمون فرضیه، دو نوع خطا وجود دارد. یکی از این خطاها خطای نوع اول است. زمانی خطای نوع اول رخ می دهد که فرضیه صفر یا فرضیه ای که صحیح است، توسط آزمون، رد شود. برای روشن شدن مطلب فرض کنید، فرضیه صفر این است که تورم ملایم باعث رشد اقتصادی می شود. این فرضیه که فرضیه درستی است اگر توسط آزمون رد شود، گفته می شود، خطای نوع اول رخ داده است.


به نظر می رسد اگر در مورد انتصابات در وزارت کشور این نوع خطا صورت گیرد، به دلیل اینکه این اشتباه، اثرات سلسه وار بر سایر انتصابات و تصمیمات و فعالیت ها دارد، زیان آن بیشتر است ازاینکه این اشتباه در مراکز دیگر رخ دهد. اگر در انتصاب مدیرکل کار استانی، اشتباهی رخ دهد، این اشتباه حوزه کاری این مدیر، بعلاوه اندکی از حوزه های دیگر را که با هم همپوشانی دارند،  تحت تاثیر قرار می دهد. وقتی این اشتباه در مورد انتصاب یک استاندار شکل می گیرد، تمام انتصابات و فعالیت های آن استان تحت تاثیر قرار می گیرد.


 از زاویه دیگر فرض کنیم در مجموعه نیروی انسانی یک استان گزینه مناسب برای استانداری، آقای الف باشد و به دلیل خطای نوع اول آقای الف رد و آقای ب انتخاب شود. در اینصورت آقای الف که از توانمندی بالایی برخوردار است در فضای سیاسی حاکم بر جامعه از سیستم حذف خواهد شد.


از آنجایی که براساس قانون بایست  انتصاب سایر مدیران دستگاه ها با هماهنگی استاندار انتخاب شود، زیان ناشی از این خطا به دلیل ماهیت سرمایه انسانی و رفتارهای مرتبط با آن باعث می شود که در مراحل بعدی نیز انتخاب شایسته ای در انتصابات و همچنین انجام صحیح فعالیت ها صورت نگیرد. این موضوع به این معنی است که دامنه خطای انتخاب مدیران در وزارت کشور بسیار گسترده تر از سایر بخش ها است.


نقدی بر رویکرد وزارت کشور


اهمیت سرمایه انسانی برای وزارت کشور و وزارت خانه هایی که متولی فعالیت های سیاسی، فرهنگی و اجتماعی هستند، حداقل بیشتر از اهمیت سرمایه فیزیکی برای شرکت هایی است که تنها از طریق این سرمایه ها امکان بقا در بازار را دارند.


رویکری که وزارت کشور در مسیر انتخاب مدیران ارشد این وزارت خانه بخصوص در مورد انتصاب فرمانداران و بخشداران درنظر گرفته است، استفاده حداکثری از منابع انسانی این وزارت خانه و عدم بکارگیری منابع انسانی سایر دستگاه ها است.


این رویکرد درصورتی که فرایند جذب نیرو و توانمند سازی آنها متناسب با ماموریت بسیار حساس این وزارت خانه باشد، قابل دفاع است ولی در صورتی که فرآیند ورود نیروی انسانی در دولتها، از طریق روش های کارشناسی نشده صورت گرفته باشد، قابل دفاع نیست.


اثبات این موضوع نیز کار دشورای نیست. چنانچه روش جذب نیرو از طریق آزمون و در فضای رقابتی صورت گرفته باشد، قابل دفاع است ولی چنانچه جذب با رویکرد حزبی و یارگیری حزبی و با سفارش یا از روش های غیر رقابتی صورت گرفته باشد، از ابتدا محل اشکال بوده و کسانی که در نهایت با پارتی بازی انتخاب شده اند، سزاوار این رویکرد که می تواند زمینه رشد بیشتر را برای آنها فراهم نماید، نیستند.


بنابراین این رویکرد در صورتی قابل دفاع است که از ابتدا شایستگان، انتخاب شوند و در مراحل بعد فرایند شایسته پروری، شایسته گزینی و شایسته داری را در مورد آنها اجرا نماییم.


وزارت کشور با توجه به اهمیت مدیریت و سرمایه انسانی در این وزارت خانه در استان ها از بخشداری تا مدیریت های کلان استان، برنامه توانمندسازی بخشداران و فرمانداران را  برنامه ریزی نموده است. اثرگذاری این رویکرد بسیار مطلوب خواهد بود و توانمندسازی بخشداران، توانمندسازی بسیاری از مدیریت های دیگر را بصورت طولی و عرضی به همراه دارد و اثرات آن، نقش مهمی در رشد و توسعه خواهد داشت. ایرادی که وجود دارد ممکن است به رفتار و تصمیمات دولت های قبلی برگردد، و آن نحوه جذب نیرو در وزارت کشور است.


بخش زیادی از منابع انسانی وزارت کشور در یک فرایند رقابتی بین نخبگان صورت نگرفته است. بنابراین گام نخست که بدون شک در برنامه وزارت کشور هست، تعریف فرآیند صحیح ورود به وزارت کشور است.


اکنون وزارت کشور معتقد است، که اگر کارمندان این وزارتخانه 60 درصد توانمندی مدیریت را داشته باشند، درصد قابل قبولی برای انتصاب در مدیریت ها مانند بخشداری و فرمانداری خواهد بود. اگر این رویکرد را با رویکرد استفاده از سرمایه فیزیکی مقایسه کنیم به صحیح بودن انتقاد وارده، بیشتر پی می بریم.


این رویکرد در مورد استفاده از سرمایه فیزیکی به این معنی است که اگر بازده تجهیزاتی با قیمت و مشخصات یکسان 60 درصد و  در همان نزدیکی 95 درصد باشد ما تجهیزات با بازده 60 درصد را انتخاب کنیم. این رویکرد به همان میزانی که در مورد تجهیزات فیزیکی غیر قابل دفاع است بیشتر و بلکه چند برابر آن در مورد سرمایه انسانی که از اهمیت بالایی برخوردار است غیر قابل دفاع است.


بنابراین به نظر می رسد به دلیل اهمیت سرمایه انسانی در وزارت کشور و برای هموار نمودن راههای توانمند سازی کارمندانی که علاقمند به انتخاب این مسیر شغلی هستند، رقابتی نمودن فضا رویکرد مناسب تری تشخیص داده می شود.


مطالعه اقدامات صورت گرفته در حوزه معاونت منابع انسانی وزارت کشور در دولت های تدبیر و امید نشان می دهد که اقدامات شایسته ای برای توانمندسازی کارکنان وزارت کشور صورت گرفته است و برنامه های گسترده ای نیز در این رابطه وجود دارد.


انتقاد به انتخاب رویکردهای مذکور در شرایطی است که این وزارت خانه با انواع فشارها، نظرها و دیدگاه ها روبرو است و بدون شک مسیری که در این فضا، انتخاب شده است، نتایج مطلوبی برای بهتر شدن وضعیت مدیریت کشور به همراه خواهد داشت. انشاالله این انتقادات نیز مد نظر مدیران پر تلاش این وزارت خانه، قرار خواهد گرفت.


نکته پایانی


نکته پایانی اینکه به دلیل ارزشی  بودن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران و برای کاربردی نمودن تعالیم اسلامی و استفاده از ظرفیت بی نظیر و بی پایان ذخایر اسلام که پیامبر عظیم الشان اسلام (ص)، رستگاری امتش را از طریق  پیروی از دو گوهر گرانب های قرآن و اهل بیت سلام الله علیها  سفارش فرموده اند، برای رسیدن به فضای آرمانی کشور، لازم است در مرحله اول فضیلت ها و رذیلت ها به درستی تبیین و در مرحله بعد، رفتارها و اعمال مدیران براساس آنها شکل گیرد. این ارزش ها اگر بخوبی بکار گرفته شود، رتبه کشور را در بسیاری از شاخص های مورد نیاز که  پایین بودن آنها، رنجش جامعه را در پی دارد، ارتقا خواهد داد.


تعالیم اسلام در تدبیر یعنی اندیشیدن در فرجام امورو همچنین شکیبایی و فروخوردن خشم و مالک نفس بودن در عین قدرت، رعایت عدالت، بر دوش کشیدن زحمت زیردستان و یاری مداوم آنها، آمیختن سیاست با فضیلت و خلق نیکوی سیاست، در تمام زمینه ها کامل و بی نظیر است. 


نتیجه تمام تحقیقات موثر و مفیدی که توسط دانشمندان و محققین برای مدیریت صحیح صورت گرفته است، و تحقیقاتی که در آینده صورت خواهد گرفت در دل دو گوهر گرانبهای اسلام وجود دارد و در روزی که خداوند وعده آن را در آیه 5 سوره قصص ‹‹وَنُرِیدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَی الَّذِینَ اسْتُضْعِفُوا فِی الْأَرْضِ وَنَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَنَجْعَلَهُمُ الْوَارِثِینَ›› داده است، آشکار خواهد شد.


**گروه ایرنا مقاله


از: امین عربی، قائم مقام و معاون ستاد مرکزی آقای دکتر روحانی در سال های 92 و 96


پژوهش*1885

. انتهای پیام /*
 

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

پژوهشکده دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار می کند:

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

1 از 4

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

انجمن علمی دانشجویی زبان روسی برگزار می کند:

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

2 از 4

صد و یک سال پس از انقلاب اکتبر

دانشکده اقتصاد و علوم سیاسی دانشگاه شهید بهشتی برگزار می کند:

صد و یک سال پس از انقلاب اکتبر

3 از 4

پل ادبی میان ایران و لهستان

دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران برگزار می کند:

پل ادبی میان ایران و لهستان

4 از 4

تازه ترين مطالب