web
stats
چرا صنایع فرهنگی و خلاق رمق ندارند؟
en کد مطلب: 57212 | تاریخ مطلب: 1397/09/13
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

چرا صنایع فرهنگی و خلاق رمق ندارند؟

صنایع فرهنگی و خلاق (از نشر و سینما تا بازی های رایانه ای، تفریح و سرگرمی) در ایران با وضعیت بغرنجی روبرو هستند. از یک سو، انقلاب اسلامی ماهیتی «فرهنگی» دارد و چشم انداز بیست ساله نیز بر الهام بخشی کشور در جهان اسلام تأکید دارد و ایران هم از ظرفیت های چشمگیری در این زمینه برخوردار است که از آن جمله می توان به کثرت دانش آموختگان رشته های هنر و علوم انسانی و گنجینه غنی تاریخ و فرهنگ کشور اشاره کرد.

چرا صنایع فرهنگی و خلاق رمق ندارند؟

صنایع فرهنگی و خلاق (از نشر و سینما تا بازی‌های رایانه‌ای، تفریح و سرگرمی) در ایران با وضعیت بغرنجی روبرو هستند. از یک سو، انقلاب اسلامی ماهیتی «فرهنگی» دارد و چشم‌انداز بیست‌ساله نیز بر الهام‌بخشی کشور در جهان اسلام تأکید دارد و ایران هم از ظرفیت‌های چشمگیری در این زمینه برخوردار است که از آن جمله می‌توان به کثرت دانش‌آموختگان رشته‌های هنر و علوم انسانی و گنجینه غنی تاریخ و فرهنگ کشور اشاره کرد.


صنایع فرهنگی و خلاق (از نشر و سینما تا بازی‌های رایانه‌ای، تفریح و سرگرمی) در ایران با وضعیت بغرنجی روبرو هستند. از یک سو، انقلاب اسلامی ماهیتی «فرهنگی» دارد و چشم‌انداز بیست‌ساله نیز بر الهام‌بخشی کشور در جهان اسلام تأکید دارد و ایران هم از ظرفیت‌های چشم گیری در این زمینه برخوردار است که از آن جمله می‌توان به کثرت دانش‌آموختگان رشته‌های هنر و علوم انسانی و گنجینه غنی تاریخ و فرهنگ کشور اشاره کرد.


از دیگر سو، صنایع فرهنگی ایران عموماً فرسنگ‌ها با وضعیت مطلوب فاصله دارند. درست در شرایطی که هر یک از کشورهای منطقه، دست کم در یک یا دو شاخه از صنایع فرهنگی پیشتاز هستند به راستی چرا صنایع فرهنگی ایران نمی‌توانند محصولاتی کیفی و رقابتی تولید کنند؟


سهیل عنایت‌اله آینده‌پژوه معتقد است دلایل شکل‌گیری پدیده‌ها را باید فراتر از عوامل اجتماعی، سیاسی، اقتصادی یا فناورانه و در گفتمان‌‌ها و جهان‌‌بینی‌های حاکم بر آنها جستجو کرد.


با این نگاه، سؤال کلیدی این است که غلبه کدام گفتمان‌ها، جهان‌بینی‌ها یا رویکردها بر زیست‌بوم نوآوری صنایع فرهنگی موجب شده که این صنایع نتوانند آن طور که باید و شاید انتظارها را برآورده کنند؟


رویکرد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی یا امنیتی؟ گرچه به واسطه تنوع ذینفعان عملاً نمی‌توان یک رویکرد را به عنوان تنها رویکرد حاکم بر صنایع فرهنگی مطرح نمود اما با توجه به شواهد مختلف، به نظر می‌رسد در سال‌های اخیر دیدگاه «امنیتی» بیش از سایر دیدگاه‌ها بر صنایع فرهنگی و خلاق کشور حاکم بوده و سیاست‌ها، راهبردها و اقدامات اساسی این حوزه را متأثر کرده است.


در رویکرد امنیتی به صنایع فرهنگی، آنچه اهمیت دارد کارکردهای امنیتی محصولات و خدمات فرهنگی و خلاق است نه کارکردهای اقتصادی یا اجتماعی آنها. در این گفتمان، از فعالان فرهنگی انتظار می‌رود در میادین نبرد که حالا رنگ و بوی فرهنگی به خود گرفته‌اند جوانمردانه از اصول و ارزش‌های ایرانی-اسلامی دفاع کنند.


تهاجم فرهنگی، ناتوی فرهنگی و واژگان و اصطلاحاتی از این دست، بارها از سوی سیاست‌گذاران تکرار شده تا در ذهن فعالان فرهنگی حک شود که آنها سربازان و سرداران این عرصه هستند نه کاسبان و تاجران عرصه فرهنگ.


در دیدگاه عنایت‌اله، آینده‌ها زائیده گفتمان‌ها و جهان‌بینی‌ها هستند و تغییر گفتمان مسلط و غلبه هر رویکرد یا گفتمان بدیل، می‌تواند به آینده‌ای متفاوت از وضع موجود منجر شود.


به زبان آینده‌پژوهان، غلبه گفتمان «اقتصادی» بر صنایع فرهنگی، منجر به یک سناریو و غلبه گفتمان اجتماعی، منجر به سناریویی دیگر برای آینده صنایع فرهنگی خواهد شد.


در صورت غلبه گفتمان اقتصادی بر صنایع فرهنگی، طبعاً کارکردهای اقتصادی آنها همچون خلق ثروت و ایجاد اشتغال اهمیت پیدا می‌کند و در صورتی که گفتمان اجتماعی غالب شود کارکردهای اجتماعی صنایع فرهنگی نظیر افزایش دسترسی مردم به هنر و فرهنگ و همچنین تقویت سرمایه‌های اجتماعی اولویت می‌یابد.


با این وصف، باید پرسید که اتخاذ کدام رویکرد نسبت به صنایع فرهنگی، می‌تواند آینده مطلوب آنها را محقق کند؟ حاکمیت کدام گفتمان می‌تواند ضامن توسعه و شکوفایی صنایع فرهنگی در راستای منافع ملی باشد؟ گفتمان اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی یا سیاسی؟ انتخاب با ماست!


از: سیاوش ملکی‌فر دانش‌آموخته دکترای آینده‌پژوهی مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور


منبع: مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور، آذر 1397


1885

. انتهای پیام /*
 

صدا و سیما در پرتو قانون اساسی: تحلیل اصل 175

وزارت علوم تحقیقات و فناوری برگزار می کند:

صدا و سیما در پرتو قانون اساسی: تحلیل اصل 175

1 از 4

ایران و لوایح چهارگانه (AFTF)

دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی برگزار می کند:

ایران و لوایح چهارگانه (AFTF)

2 از 4

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

پژوهشکده دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی برگزار می کند:

استراتژی های اقتصادی ایران در شرایط تحریم

3 از 4

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

انجمن علمی دانشجویی زبان روسی برگزار می کند:

تحلیل ژئوپلیتیکی روابط ایران و روسیه

4 از 4

تازه ترين مطالب