web
stats
فرزند ناقص الخلقه پر اشتها
en کد مطلب: 58538 | تاریخ مطلب: 1397/10/22
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

روزانه 248 میلیارد تومان صرف یارانه بنزین می شود؛

فرزند ناقص الخلقه پر اشتها

شاید لفظ قیمت گذاری دستوری برای حامل های انرژی مناسب نباشد و قیمت گذاری مصلحتی بهتر باشد؛ همین امر موجب شده نوزاد ناقص الخلقه ای خلق شود که دولت نمی تواند از پس هزینه های تحمیلی اش برآید و از طرفی هم این نوزاد به قدری دردسر دارد که هر تغییری در وضعیتش منجر به نارضایتی و تورم های مقطعی می شود.

فرزند ناقص الخلقه پر اشتها

با بهره‌برداری از فاز سوم پالایشگاه ستاره خلیج فارس، ظرفیت تولید روزانه بنزین به 105 میلیون لیتر می‌رسد. این خبر را معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی اعلام کرد.


علیرضا صادق‌آبادی، ظرفیت تولید بنزین در آبان سال گذشته را 63 میلیون لیتر اعلام کرد.


او ادامه داد: این مقدار در دی ‌ماه پارسال با تثبیت تولید در فاز یک پالایشگاه ستاره خلیج فارس ۲۴ درصد افزایش یافت و به ۷۸ میلیون لیتر در روز رسید.


وی ظرفیت تولید بنزین در نیمه نخست امسال را ۹۵ تا ۹۷ میلیون لیتر در روز عنوان و تاکید کرد: هم‌اکنون در حال آماده‌سازی برای افزایش ظرفیت تولید بنزین و یک جهش بزرگ هستیم.


علیرضا صادق‌آبادی در نشست خبری آیین بهره‌برداری از فاز سوم پالایشگاه نفت ستاره خلیج فارس علاوه بر افزایش ظرفیت تولید از ضرورت اصلاح الگوی مصرف بنزین در کشور سخن گفت.


به گفته معاون وزیر نفت با وجود 20 میلیون خودرو در کشور، روزانه 87 میلیون لیتر بنزین مصرف می‌شود که یک رکورد برای کشور محسوب می‌شود.


صادق‌آبادی در این نشست خبری از تعدیل قیمت‌های بنزین چیزی نگفت اما به‌شدت بر اصلاح الگوی مصرف تاکید داشت زیرا وی تولید 105 میلیون لیتر بنزین در روز را برای پاسخگویی به نیاز سال‌های آینده و به ویژه افق 1412 ناکافی دانست.


مصرف بنزین کشور اگر با همین روند ادامه پیدا کند، در 15 سال آینده مصرف روزانه 190 میلیون لیتر می‌رسد که یعنی کشور نیاز دارد روزانه به حداقل 80 میلیون لیتر وارد کند و اگر فرض کنیم قیمت عمده‌فروشی بنزین لیتری ۵۰ سنت و قیمت خرده‌فروشی بنزین در سایر کشورها بین لیتری ۷۰ تا ۱۵۰ سنت باشد با در نظر گرفتن قیمت بنزین جهانی به لیتری 100 سنت در سال 1412، روزانه باید بیش از 80 میلیون دلار پول برای تامین نیاز داخلی بنزین مورد استفاده قرار گیرد.


 اصلاح الگوی مصرف‌؛ یک راه‌حل طولانی مدت


 اصلاح الگوی مصرف به خصوص برای حامل‌های انرژی کاری بس دشوار است. برای اصلاح فرهنگ استفاده از یک کالا، نیاز به بستر‌سازی و ایجاد رغبت است. این روش زمانبر بوده و ممکن است نتایجش بعد از سال‌ها آشکار شود.


راه دیگر برای اصلاح الگوی مصرف، ایجاد اهرم‌های فشار قیمتی است. یعنی از آنجایی که افراد به خودی خود به سمت استفاده درست از یک کالا نمی‌روند بنابراین با ایجاد بازوهای فشاری، اجبار را حاکم بر تصمیمات افراد می‌کنیم.


 در حالت عادی ممکن است از این روش برای کنترل مصرف حامل‌های انرژی استفاده شود. اما با توجه به حجم مصرف انرژی و قاچاق سوخت در کشور به نظر نمی‌رسد روش فوق، راه‌حلی مناسبی در این برهه باشد.


 مزایا و معایب افزایش قیمت


 قیمت حامل‌های انرژی در کشور از سال 94 تغییری نکرده و متناسب با تورم تعدیل نشده است به همین جهت قیمت حامل‌ها در کشور نسبت به منطقه بسیار پایین است. همین امر مصرف و قاچاق سوخت را در یک سال اخیر به‌شدت افزایش داده است.


در واقع قیمت‌های غیرواقعی حامل‌های انرژی نه تنها هزینه‌های دولتی که همان یارانه‌های انرژی هستند را افزایش داده که بازار مصرف و تولید این فرآورده‌ها را نیز از تعادل خارج کرده است. تبعات آن نیز افزایش فشار بر پالایشگاه‌ها و استخراج و تولید بیشتر برای مصرف بیشتر است. بنزین کم‌کشش‌ترین کالا در سبد مصرفی خانوار است. یعنی جانشینی برای آن وجود ندارد.


کم‌کشش بودن بدین مفهوم است که مصرف بنزین نسبت به تغییرات قیمت آن حساسیت بسیار کمی دارد. اما هر چه حساسیت مصرف بنزین به قیمت پایین است، ظاهرا حساسیت مردم نسبت به قیمت بنزین بسیار بالاست به طوری که تقریبا هر سال به ویژه در ایام تقدیم بودجه سالانه دولت به مجلس، مباحث بنزینی، به‌شدت بالا می‌گیرد.


همین عامل باعث شد که دولت‌ها برای فرار از هر گونه حاشیه‌سازی، هر ساله یارانه‌های گزافی برای هر لیتر آن پرداخت ‌کنند.


شاید لفظ قیمت‌گذاری دستوری برای حامل‌های انرژی مناسب نباشد و قیمت‌گذاری مصلحتی بهتر باشد؛ همین امر موجب شده نوزاد ناقص‌الخلقه‌ای خلق شود که دولت نمی‌تواند از پس هزینه‌های تحمیلی‌اش برآید و از طرفی هم این نوزاد به قدری دردسر دارد که هر تغییری در وضعیتش منجر به نارضایتی و تورم‌های مقطعی می‌شود.


در اینکه افکار عمومی بر تغییر در قیمت حامل‌های انرژی حساس هستند، تردیدی وجود ندارد اما ادامه روند یارانه‌دهی به حامل‌های انرژی در حقیقت هدر‌رفت منابع مالی و تجدید ناپذیر است. اگر نرخ بنزین در منطقه را 80 سنت در نظر بگیریم، با دلار 4200 تومان، هر لیتر بنزین 3360 تومان است.


در حال حاضر بنزین لیتری هزار تومان است و دولت برای هر لیتر آن، 2360 تومان یارانه می‌دهد. اگر رقم یارانه را در 105 میلیون لیتر بنزین تولید شده در روز ضرب کنیم، حدود 248 میلیارد تومان یارانه به بخش بنزین تعلق می‌گیرد.


به بیان دیگر دولت در سال به اندازه 90 هزار میلیارد تومان یارانه فقط به بخش بنزین می‌دهد. اگر دولت این یارانه را پرداخت نکند و قیمت‌ها واقعی شوند، کسری بودجه دولت از 112 هزار میلیارد تومان به 22 هزار میلیارد تومان می‌رسد.


با کاهش کسری بودجه دولت، تمرکز بیشتر بر وظایف حاکمیتی و کنترل تورم بیشتر شده و می‌توان افقی برای افزایش جمعیت تحت پوشش یارانه نقدی و حتی افزایش مبلغ یارانه‌ها در نظر گرفت. اما دولت همچنان حاضر است این پول را پرداخت کند اما قیمت‌ها اصلاح نشود.


شاید یکی از دلایل تعلل دولت، دوری از حواشی اجرای این طرح است. بسیاری از مخالفین طرح افزایش قیمت حامل‌های انرژی، با توجیه اینکه هر تعدیل قیمتی، تورم‌زا خواهد بود و آزموده را آزمودن خطا می‌دانند به همین دلیل، اصلاح قیمت‌ها را به آینده‌ای مبهم انتقال می‌دهند. نباید از این نکته غافل شد که هر اصلاحی در قیمت حامل‌های انرژی به دلیل کشش‌ناپذیری این کالا با تورم همراه خواهد بود. اما با اصلاح چند مرحله‌ای و پلکانی طرح، آثار تورمی نیز از بین می‌رود.


نکته دیگری که در خصوص اثرات تورمی افزایش قیمت بنزین باید در نظر گرفت این است که حامل‌های انرژی، هم کالای مصرفی هستند و هم واسطه در فرآیند تولید‌؛ پس در صورت اصلاح قیمتی نادرست دو نوع تورم ایجاد می‌کند.


اول به صورت مستقیم روی سبد بودجه خانوار و دوم در فرآیند تولید. در گزارش سال 2003 بانک جهانی آمده است که افزایش قیمت حامل‌های انرژی در ایران تا سطح متوسط قیمت‌های جهانی، در کل یک تورم 5/30‌ درصدی در اقتصاد ایران به وجود خواهد آورد چنانچه این افزایش به تدریج و طی چند سال صورت پذیرد، اثرات تورمی آن نیز در سال‌های اجرای آن، سرشکن خواهد شد.


اگر دولت همین امسال این طرح را به عنوان مثال با افزایش 10 درصدی قیمت‌ها آغاز کند‌ و در طی 5 سال بخواهد به سطح قیمت‌های جهانی برسد، بدون شک تورم کمتری ایجاد می‌شود. مزیت دیگر اصلاح قیمت حامل‌های انرژی، عدم استفاده سیاسی از آن است.


اگر قیمت بنزین شناور باشد یا به بیان دیگر با تورم‌های سالانه تغییر کند، دیگر نمی‌توان از آن برای اهداف سیاسی استفاده کرد. بسیاری از تعلل‌های دولت برای افزایش قیمت بنزین در بودجه و البته مخالفت نمایندگان برای هر طرحی که منجر به اصلاح قیمت‌ها شود، از ترس افزایش نارضایتی‌های اجتماعی است.


از:آویده علم جمیلی


منبع: روزنامه اعتماد، شنبه 22 دی 1397


1497

. انتهای پیام /*
 

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

مجتمع آموزشی عالی علوم انسانی برگزار می کند:

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

1 از 4

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

دانشگاه تهران برگزار می کند:

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

2 از 4

نوروز و صلح

سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری برگزار می کند:

نوروز و صلح

3 از 4

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

پژوهشگاه مطالعات خاورمیانه برگزار می کند:

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

4 از 4

تازه ترين مطالب