web
stats
روایت نفتی از یک کودتای پیچیده
en کد مطلب: 59013 | تاریخ مطلب: 1397/11/10
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

تحولات ونزوئلا چه نقشی در بازار نفت خواهد داشت؛

روایت نفتی از یک کودتای پیچیده

ونزوئلا یک کشور خام فروش است؛ کشوری درگیر با رکود و تورمی چند هزار درصدی. در گزارش چشم انداز اقتصادی جهان که توسط صندوق بین المللی پول منتشر شد، پیش بینی شده بود که قیمت کالاهای مصرفی در این کشور نفت خیز امریکای جنوبی در سال ۲۰۱۹، 10 میلیون برابر افزایش پیدا کند.

روایت نفتی از یک کودتای پیچیده

ونزوئلا یک کشور خام‌فروش است؛ کشوری درگیر با رکود و تورمی چند هزار درصدی. در گزارش چشم‌انداز اقتصادی جهان که توسط صندوق بین‌المللی پول منتشر شد، پیش‌بینی شده بود که قیمت کالاهای مصرفی در این کشور نفت‌خیز امریکای جنوبی در سال ۲۰۱۹، 10 میلیون برابر افزایش پیدا کند.


از چند روز گذشته اخباری مبنی بر کودتا در ونزوئلا دست به دست می‌چرخد. این اخبار باعث تمرکز توجهات بازار نفتی به ونزوئلا شد و همه چشم‌ها به اقدامات بعدی خوان گوایدو، رهبر اپوزیسیون دوخته شده است. گویا دلیل این حرکت انقلابی در ونزوئلا، ‌نهادینه شدن مشکلات اقتصادی و بی‌توجهی مادورو به گفته‌های کارشناسان است. سیاست‌های نادرست چندین ساله حکومت چاوز و جانشین وی، مادورو، همراه با کاهش شدید تولید نفت که طی ۷۰ سال گذشته بی‌سابقه بوده، اقتصاد ونزوئلا را در آستانه سقوط کامل قرار داده است.


اما داستان ناآرامی‌ها در ونزوئلا زمانی جذاب می‌شود که بدانیم امسال، این کشور ریاست چرخشی اوپک را بر عهده دارد، منابع نفتی‌اش، نفت «سنگین» است و اگر ناآرامی‌ها به تغییر حکومت منجر شود، عملا منابع بزرگ نفتی به دست آنان می‌افتد و از طرف دیگر نیز می‌تواند برای اوپک دردسر ایجاد کند. باید به این نکته اشاره کرد که نفت ونزوئلا به اصطلاح «سنگین» است. از طرف دیگر امریکا نیز پالایشگاه‌های محدود برای تامین این نفت دارد و محدودیت منابع نفت سنگین باعث شده ترامپ تاکنون واردات نفت ونزوئلا را ممنوع نکرده باشد.


در واقع گزینه‌های تامین منابع نفت سنگین علاوه بر چند پالایشگاه که نفت خام سنگین تولید می‌کنند؛ محدود هستند و امریکا این نوع نفت را برای تولید بنزین از ونزوئلا، کانادا و مکزیک وارد می‌کند.


بلومبرگ در گزارشی به بررسی بحران سیاسی در ونزوئلا پرداخت. در این گزارش آمده است که ونزوئلا به عنوان تنها کشوری در قاره امریکاست که از حیث تولید نفت از سایرین عقب افتاده است. در این قاره امریکا با بیشترین تولید نفت، در رتبه نخست قرار دارد. از یک منظر این عدم تعادل به راستی تعجب‌آور است، زیرا این کشور تا قبل از زمانی که عربستان به یک قدرت تبدیل شود، عملا بزرگ‌ترین تولید‌کننده نفت بوده است. اما در حال حاضر به سختی می‌تواند از تولید‌کنندگان نفتی در مناطق آفریقایی و اروپایی پیشی بگیرد. با این وجود این کشور همچنان 7 درصد از واردات نفت خام امریکا را بر عهده دارد. از طرف دیگر امریکا برای جبران کاهش تولید نفت ونزوئلا که در سال‌های اخیر بیشتر شده و پیش‌بینی می‌شود با توجه به انواع بحران‌های مختلف بیشتر هم شود، بیمه محموله‌های نفتی از مکزیک را افزایش داد.


تولید نفت ونزوئلا


ونزوئلا در سال‌های اخیر به ‌شدت با کاهش تولید نفت روبه‌رو بوده، اما این روند کاهشی در سال‌های اخیر به دلیل شدت گرفتن بحران‌های اقتصادی و مدیریتی شدت گرفته است. تولید نفت در این کشور در دسامبر ٢٠١٨ بر اساس گزارش اوپک یک میلیون و ١٤٨ هزار بشکه بود. این رقم نشان از کاهش ۶۰۰ هزار بشکه‌ای (حدود ۳۵ درصد) طی سال ۲۰۱۸ دارد. با مقایسه تولید نفت در این کشور می‌توان به این نتیجه رسید که از سال 2013 تاکنون حدود 50 درصد از توان تولید نفت این کشور کاهش یافته است.


گفتنی است تا قبل از روی کار آمدن چاوز در سال 1999‌، تولید نفت این کشور 3.5 میلیون بشکه در روز بوده است که در آن زمان ونزوئلا برای افزایش تولید به 4 میلیون بشکه آماده می‌شد که سیاست‌های نادرست چاوز مانع از این کار شد. نفت در ابتدای معاملات هفته به دلیل نگرانی‌ها از تحریم ونزوئلا توسط امریکا و تغییر در عرضه نفت، رو به افزایش نهاد به طوری که تا مرز 62 دلار بالا رفت اما روز گذشته به دلیل رشد هفتگی عرضه امریکا، به کاهش هفتگی رضایت داد.ناآرامی در ونزوئلا زمانی که رییس‌جمهور امریکا، ریاست نیکلاس مادورو بر ونزوئلا را نامشروع دانست، وارد فاز جدیدی شد.


 فازی که بسیاری معتقدند بر توافق کاهش عرضه اوپک در سال 2019 تاثیر خواهد گذاشت و قیمت‌ها را کاهش خواهد داد. اما از اینکه هر گونه تغییری در ونزوئلا، خواه این کشور به دست مخالفان بیفتد خواه حکومت وقت بر آنها پیروز شود، دو پیامد دارد؛ کاهش یا افزایش قیمت نفت.


ونزوئلا و اوپک


قیمت نفت بعد از خروج امریکا از برجام و افزایش تولید دو کشور عربستان و روسیه کاهش بسیاری یافت، به گونه‌ای که به زیر 50 دلار رسید. با توافقی که بین اعضای اوپک صورت گرفت برای حفط تعادل بازار عرضه نفت که حدود یک میلیون بشکه مازاد داشت و افزایش قیمت‌ها، تولید‌کنندگان بر کاهش 1.2 میلیون بشکه در روز توافق کردند. ناگفته نماند که سهم اوپک از این کاهش تولید ۸۰۰ هزار بشکه در روز است و ونزوئلا به همراه ایران، لیبی و نیجریه از این توافق نفتی معاف شده‌اند. به بیان دیگر ونزوئلا همان 1.148 هزار بشکه را تولید می‌کند. اما با توجه به اینکه امسال ریاست چرخشی اوپک بر عهده ونزوئلاست، این موضوع می‌تواند دردسری برای این گروه ایجاد کند. اگر بحران‌های سیاسی در این کشور به بخش‌های دیگر مخصوصا نفت سرایت کند، به نظر می‌رسد الزام به این تعهد با مشکلاتی مواجه شود و قیمت‌ها بیشتر دستخوش تغییر شوند.


هیاهو برای به دست آوردن بازار نفت


بعد از ناآرامی‌های اخیر در ونزوئلا به نظر می‌رسد، امریکا تدابیری برای در دست گرفتن این کشور که منابع عظیم نفت سنگین دارد، در سر پرورانده است. هر گونه تدبیر امریکا و دخالت سیاسی-نظامی در این کشور، دو پیامد دارد. اول آنکه نفت سنگین ارزان‌تری برای تبدیل به بنزین و سوخت پالایشگاه‌ها در اختیار امریکا قرار می‌گیرد و با این کار می‌تواند از تاثیرات آنی قیمت‌های جهانی نفت بر شاخص‌های اقتصادی‌اش تا حدی جلوگیری کند.


نتیجه دوم، به عقب راندن چین در جنگ تجاری مربوط است. اگر امریکا بر منابع نفتی ونزوئلا تسلط داشته باشد، می‌تواند بر توافق کاهش عرضه اوپک تاثیر بگذارد و حتی باعث انحلال توافق شود. با توجه به مشکلاتی که در اوپک وجود دارد و انصراف قطر از عضویت در این گروه و از طرف دیگر رابطه دیپلماسی بین امریکا و عربستان، به نظر می‌رسد روند سلطه‌گری بر ذخایر نفتی شدت بیشتری به خود بگیرد. اگر معافیت‌های نفتی برای هشت خریدار نفت ایران تمدید نشود، امریکا می‌تواند به راحتی بر ذخایر نفتی اوپک تاثیر بگذارد. سیطره بر این ذخایر و تمدید تحریم نفتی ایران می‌تواند به راحتی چین را در جنگ بزرگ‌تر تجاری بیندازد.


نکته دیگری که باید به آن اشاره کرد، عدم تحریم بندر چابهار است. به گفته سخنگوی وزارت امور خارجه امریکا، مایک پمپئو، این اقدام با توجه به نقش و اهمیت این طرح عملیات مربوط به توسعه بندر چابهار برای توسعه اقتصادی کشور افغانستان صورت گرفته است. این در حالی بود که در تابستان و در زمان عباس آخوندی‌، وزیر وقت راه و شهرسازی، اجرای پروژه مدیریت و توسعه بندر تجاری چابهار به یک شرکت هندی واگذار شده بود. در واقع این بندر به نوعی کریدور شمال به جنوب است و اهمیت زیادی برای کشورهای هند، افغانستان و آسیای میانه دارد. با استثنا قائل شدن این بندر در تحریم‌های نفتی، رفت و آمد نفتکش‌ها به هند که رقیب چین و هم‌پیمان امریکاست، تداوم و قوت می‌یابد.


همواره یکی از نگرانی‌های ایالات متحده از دست دادن کنترل این بندر توسط هندی‌ها و واگذاری ادامه طرح توسعه به چینی‌ها بوده است. امریکا برای کاهش نفوذ چین در منطقه خاورمیانه، درصدد است کنترل منابع نفتی در این منطقه را به دست بگیرد. این کار را اول با اعلام خروج از برجام انجام داد. پس از اعلام خروج، بازارهای جهانی از ترس کمبود عرضه نفت، بیش از دو درصد صعود کرد و به بالاترین حد در سه سال و نیم گذشته رسید و تقریبا بیش از 76 دلار معامله شد. در مرحله بعدی به برخی خریداران نفت ایران که چین هم جزو آنها بود، معافیت‌های چند ماهه داد و آن‌طور که از شواهد معلوم است، معافیت‌ها تمدید نمی‌شود. به نظر می‌رسد، اقدام بعدی در دست گرفتن ذخایر نفتی ونزوئلا و افزایش فشار به اوپک برای افزایش تولید باشد.


امریکا و نفت بیشتر


همگان می‌دانند که رشد اقتصادی جهانی به رشد اقتصادی دو کشور چین و امریکا بستگی دارد. هر یک که بتوانند بر رشد اقتصادی دیگری تاثیر بگذارند و به نوعی ترمز رشدش را بکشد، می‌تواند بر مناسبات اقتصادی، سیاسی، دیپلماسی و... جهان تاثیر بگذارد و به بیان دیگر بدون هر گونه جنگ و خونریزی بر جهان حکمرانی کند. رشد اقتصادی بیشتر نیازمند منابع انرژی است. همان‌طور که امریکا برای سوخت پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌هایش، انرژی بیشتری لازم دارد، چین نیز لازم دارد. با این تفاوت که امریکا با سیاست‌هایی حساب شده و بلندمدت سعی در جذب میزان انرژی و نفت بیشتر دارد.


پس از کش و قوس‌های فراوان، بالاخره در سال 2017 طرح احداث خط لوله کی استون ایکس ال نهایی شد. طبق گزارش‌های منتشره خط لوله کی استون ایکس ال می‌تواند دسترسی به ١٦٨ میلیارد بشکه نفت خام را که در جنگل‌های شمال کانادا وجود دارند برای امریکا فراهم کند. این مقدار نفت می‌تواند سوخت تمامی اتومبیل‌های امریکای شمالی را به مدت ٤٥ سال تامین کند. با تکمیل این پروژه روزانه ٨٣٠ هزار بشکه نفت خام از کانادا به امریکا منتقل می‌شود که معادل نیمی از نفت خامی است که امریکا از خاورمیانه وارد می‌کند.


 موافقان این طرح مهم‌ترین فایده احداث این خط لوله را کاهش وابستگی به واردات نفت خام می‌دانند. ادعایی که در صورت تحقق تاثیر مهمی بر بازار نفت خام خواهد گذاشت. افزایش واردات نفت از کانادا همچنین احتمال به دست گرفتن ذخایر ونزوئلا باعث می‌شود که روند رشد اقتصادی امریکا شدت بیشتری بگیرد و چین که خریدار بزرگ نفت ایران است تا حدی به عقب کشیده شود.


ایران چه کند؟


شاید این سوال بعد از اعلام حمایت برخی کشورها از رهبر اپوزیسیون ونزوئلا، ابعاد مهم‌تری به خود گرفت. به نظر می‌رسد، این اعتراضات که بسیاری از تحلیلگران ریشه آن را دلایل اقتصادی می‌دانند، نمی‌تواند در کوتاه‌مدت حل و فصل شود. افزایش تنش‌ها همچنین می‌تواند کاهش تولید نفت در ونزوئلا را تعمیق بخشد. در این شرایط عدم تعادل در بازار‌ها، نیاز بازار‌های نفتی به ایران را بیشتر می‌کند.


در این شرایط این احتمال وجود دارد که امریکا باز هم از تحریم‌های نفتی عقب‌نشینی و معافیت‌های نفتی را تمدید کند. با توجه به اینکه اولویت اول و آخر کشور در روابط دیپلماسی در شرایط کنونی، حفظ اوپک و کنترل بر میزان عرضه و اطمینان از پایبندی اعضای این گروه به توافق کاهش عرضه است؛ باید نقش چین به عنوان بزرگ‌ترین خریدار نفت ایران در این شرایط را مورد توجه بیشتر قرار داد.‌ نه تنها به دلیل اینکه در جنگ تجاری با امریکا قرار دارد و دومین اقتصاد بزرگ دنیاست، بلکه به دلیل جلوگیری از هرگونه ناآرامی احتمالی در خاورمیانه و بازارهای نفتی آن.


از: آویده علم جمیلی


منبع: روزنامه اعتماد، دوشنبه 8 بهمن 1397


1497

. انتهای پیام /*
 

کارگاه آموزشی ابزارهای تحلیل در سیاست خارجی

موسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی تهران برگزار می کند:

کارگاه آموزشی ابزارهای تحلیل در سیاست خارجی

1 از 4

ایده ایران ( چرا باید ایران را دوست داشته باشیم)

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می کند:

ایده ایران ( چرا باید ایران را دوست داشته باشیم)

2 از 4

سیاست جنایی فرانسه در قبال پولشویی

دانشگاه شیراز برگزار می کند:

سیاست جنایی فرانسه در قبال پولشویی

3 از 4

ایران و روسیه در آستانه دهه چهارم همکاری های پسا جنگ سرد

انجمن ایرانی مطالعات جهان برگزار می کند:

ایران و روسیه در آستانه دهه چهارم همکاری های پسا جنگ سرد

4 از 4

رأی اعتماد مردم به نهادهای امدادی

تازه ترین نظرسنجی نشان می دهد مردم در حادثه سیل بیشترین اعتماد را به نهادهای رسمی، مساجد، حسینیه ها و رسانه ملی داشتند

رأی اعتماد مردم به نهادهای امدادی

1 از 4

پرمخاطب ترین شبکه اجتماعی

فیلترینگ چه اثری بر استفاده از تلگرام داشت؟

پرمخاطب ترین شبکه اجتماعی

2 از 4

تازه ترين مطالب