web
stats
روایتی از روند رشد علم
en کد مطلب: 59436 | تاریخ مطلب: 1397/11/23
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

روایتی از روند رشد علم

علم روزگار ما را قدرتمندتر از تمام روزگاران می داند. ولی کامپیوتر همان قدر برای دانشمندان و دانشجویان خوب است که برای مجرمان.

 روایتی از روند رشد علم

علم را می‌توان به‌طورکلی چیزی منحصر به‌فرد دانست؛ شاید بتوان گفت بهترین روشی است که برای درک جهان و چیزهای موجود در آن فعلا در اختیار داریم.


در طول تاریخ بشر، علم پابه‌پای جادو و فناوری برای درک و تسلط بر جهان به کار رفته است. علم ممکن است به‌ سادگی رصد طلوع خورشید باشد یا چیزی به پیچیدگی شناسایی عنصری جدید. به همین دلیل علم از پهنای بیکران فضا می‌گوید، از ریزترین موجود زنده، از اندام انسان تا تاریخ سیاره‌مان. هزاران سال است که انسان درباره چیزهایی که در اطرافش می‌بیند از خود سؤال‌هایی پرسیده و به پاسخ‌هایی هم رسیده است که در این مدت تغییرات زیادی کرده‌اند.


علم نیز از این تغییرات بی‌نصیب نبوده و همواره در حرکت و تغییر است و بر پایه فکرها و کشف‌هایی بنا شده که از نسلی به نسل بعدی منتقل می‌شود. در این میان، یک چیز ثابت است و آن کنجکاوی، تصور و هوش کسانی است که به کار علم مشغول بوده و هستند.


دانشمندان از سر شگفتی و حیرت شروع کردند به بررسی و آزمایش و محاسبه و گاه به چنان کشف‌های تکان‌دهنده و بهت‌آوری رسیدند که پس از این کشف‌ها آدمیان با دنیای کاملا جدیدی مواجه شدند. به‌تازگی در این زمینه کتابی به همت نشر نی منتشر شده که داستانی است پرماجرا در خلال زمان و مکان از روزگاران کهن تا به امروز و تا تازه‌ترین دستاوردهایی که انسان معاصر هنوز با آنها درگیر است و در این روایت از زندگی دانشمندانی می‌گوید که برخی نام‌آشنا و برخی ناشناس‌اند.


کتاب «تاریخ مختصر علم»، اثر ویلیام باینم، شرحی است به زبانی ساده از روند رشد علم درگذر قرن‌ها. کتاب حاضر فقط به میکروسکوپ‌ها و لوله‌های آزمایش آزمایشگاه‌ها نمی‌پردازد، هرچند بیشتر مردم وقتی به علم فکر می‌کنند چنین چیزهایی را تصور می‌کنند. کتاب در چهل فصل تنظیم شده که دامنه بسیار گسترده‌ای دارد: از آغاز علم، اعداد، کشف بدن انسان شروع می‌شود با مرکز عالم، برج کج و تلسکوپ و گالیله و بیکن و دکارت، شیمی جدید و نیوتن ادامه می‌یابد و به تاریخ سیاره زمین، درون اتم، رادیواکتیو، اینشتین، مهبانگ و داروهای جدید و در آخر به علم در عصر دیجیتال می‌رسد.


نویسنده در فصل آخر کتاب که شاید به دلیل تازگی موضوع آن جذاب‌تر به نظر برسد از علم در عصر دیجیتال می‌گوید و مدعی است اگرچه ظاهرا کامپیوتر را از فناوری‌های مدرن و متعلق به عصر جدید می‌دانیم، ایده آن خیلی قدیمی است.


به روایت باینم در قرن نوزدهم، ریاضی‌دانی بریتانیایی به نام چارلز بابیج یک ماشین محاسبه‌کننده طراحی کرد که می‌توانست برای انجام ترفندهایی برنامه‌ریزی شود. ماشین بابیچ طوری تنظیم شده بود که می‌توانست تا یک میلیون تک‌تک اعداد را بشمرد و وقتی به یک میلیون رسید به عدد 100002 بپرد.


باینم عقب‌تر می‌رود تا قرن هجدهم که در آن هرمان هولریث، ریا‌ضی‌دان آمریکایی، ماشینی الکتریکی اختراع کرد که از کارت‌های پانچ‌شده برای تجزیه و تحلیل داده‌ها استفاده می‌کرد. با این‌حال، باینم نقطه عطف این عصر را دوران جنگ می‌داند که کامپیوترها نیز وارد اهداف نظامی شدند. آنها می‌توانستند محاسبه کنند که گلوله‌های توپ چه مسافتی طی می‌کنند و نقش مهم‌تری در تلاش‌های فوق‌ سری برای رمزگشایی از پیام‌های دشمن ایفا کردند.


در واقع مهم‌ترین کارکرد کامپیوترها، یعنی تجزیه و تحلیل رمز پیام‌ها و رمزگشایی، از این دوران آغاز شد. به روایت باینم، سرعت پیشرفت کامپیوتر از دهه 1970 با ابداع روش‌های توالی ژنوم تطبیق یافت. او معتقد است تصادفی نبود که دو رویداد همزمان روی دادند. علم مدرن بدون کامپیوتر مدرن تصورپذیر نیست. بسیاری از مشکلات بنیادی علم، از طراحی داروهای جدید تا مدل‌سازی تغییر اقلیم، به ماشین‌ها بستگی دارند که در خانه از آنها برای انجام تکالیف، رزرو بلیت و بازی‌های کامپیوتری استفاده می‌کنیم.


سیستم‌های کامپیوتری جاسازی‌شده هواپیماها را هدایت می‌کنند، به تصویربرداری در پزشکی کمک می‌رسانند و لباس‌هایمان را می‌شویند. نویسنده بر این باور است که زندگی مردم نیز مانند علم مدرن مبتنی‌بر کامپیوتر است.


یکی از مهم‌ترین مسائلی که باینم می‌کوشد در این کتاب نشان دهد این است که علم در هر دوره‌ای از تاریخ محصول عصر خودش بوده است. زمان بقراط با زمان گالیله یا لاوازیه فرق داشت.


با این‌حال، علم روزگار ما را قدرتمندتر از تمام روزگاران می‌داند. ولی کامپیوتر همان‌قدر برای دانشمندان و دانشجویان خوب است که برای مجرمان. نویسنده تأکید دارد که نه‌فقط به دانشمندان خوب بلکه به شهروندان خوب هم نیاز است، به کسانی که تضمین کنند علم برای زندگی همه‌مان جای بهتری می‌سازد.


منبع: روزنامه شرق، 23 بهمن 1397


1885

. انتهای پیام /*
 

نخستین نشست وضعیت مقاله نویسی در ایران

انجمن علوم سیاسی ایران برگزار می کند:

نخستین نشست وضعیت مقاله نویسی در ایران

1 از 4

فلسفه سیاسی در عصر فترت

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

فلسفه سیاسی در عصر فترت

2 از 4

کارگاه آموزشی تخصصی سینما و دیپلماسی

دانشکده روابط بین الملل وزارت امورخارجه برگزار می کند:

کارگاه آموزشی تخصصی سینما و دیپلماسی

4 از 4

تازه ترين مطالب