web
stats
ترامپ و آرزوهای تز آرمانی هانتینگتون
en کد مطلب: 59757 | تاریخ مطلب: 1397/12/05
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

بازبینی نظریه برخورد تمدن ها و رئوس سیاست های ترامپ؛

ترامپ و آرزوهای تز آرمانی هانتینگتون

حساسیت هانتینگتون به تمایز تمدن اسلامی در نگاه وی به این حوزه تمدنی است؛ چنانچه معتقد است، تمدن اسلامی پیچیده تر است زیرا وابستگی اولیه مردم در این حوزه های تمدنی به دین شان است نه به دولت- ملت شان. به نظر می رسد، ترامپ نیز با استفاده از ایده های علمی این نظریه از مفهوم اسلام بنیادگرا استفاده می کند و جمهوری اسلامی را اشاعه دهنده بنیادگرایی اسلامی و حامی گروه های معارض سیاست های امریکا معرفی می کند.

ترامپ و آرزوهای تز آرمانی هانتینگتون

پس از افول دکترین نظم جهانی(دکترین جورج بوش پدر) و طرح جهانی چند قطبی از طرف چین- در نظام چند قطبی، روابط اقتصادی عامل تعیین‌کننده در روابط بین‌الملل است و این عامل جایگزین قدرت نظامی می‌شود- نظریه‌پردازان و سیاست‌گذاران امریکایی به دنبال این بودند که با ارایه نظریات جدید، سلطه امریکا را تداوم بخشند و هم بنیانی نظری برای سیاستگذاران امریکا و غرب فراهم کنند.


طرح نظریه برخورد تمدن‌ها


به نظر می‌رسد در این شرایط ساموئل هانتینگتون، رییس دانشکده علوم سیاسی هاروارد و نظریه‌پرداز علوم سیاسی، که یکی از برجسته‌ترین شخصیت‌های علوم سیاسی در تمام جهان در نیم قرن اخیر توصیف شده است، نظریه برخورد تمدن‌ها را مطرح کرد.


هانتینگتون با رد نظریاتی که منبع اساسی مناقشه در دنیای جدید را عمدتا ایدئولوژیک یا عمدتا اقتصادی مطرح ‌کردند، الگوهای تضاد و درگیری در آینده را فرهنگی معرفی می‌کند.


وی پایان جنگ سرد را سرآغاز دوران جدیدی برای برخورد تمدن‌ها پیش‌بینی کرد. هانتینگتون با طرح 7 یا 8 تمدن بزرگ، مفهوم تمدن را جایگزین مفهوم «دولت- ملت» کرد. وی تمدن‌ها را از طریق زبان، فرهنگ، سنت و از همه مهم‌تر، مذهب از یکدیگر متمایز می‌کند و خطوط گسل ما بین تمدن‌های مزبور را منشأ درگیری‌های آتی معرفی می‌کند.


در این نظریه خطوط مذهبی(مرزهای دینی) مهم‌ترین خطوط گسل یا خطر‌ناک‌ترین و مستعد‌ترین نقاط برای درگیری شناخته می‌شوند. هانتینگتون خطوط گسل خونین در برخورد تمدن‌ها را لبه برخورد اتحاد تمدن اسلامی و تمدن کنفوسیوسی از یک سو و تمدن غربی از سوی دیگر ترسیم می‌کند که می‌تواند بزرگ‌ترین کانون و منبع بی‌ثباتی در جهان آینده تلقی شود. وی سرنوشت برخورد تمدن‌ها را وابسته به اتحاد روسیه، هند و ژاپن می‌داند.


از زبان برژینسکی نیز خطر ائتلاف(ایران، روسیه و چین) مطرح شده است که چنین ائتلافی می‌تواند گرداب عظیمی از خشونت به بار آورد. (گفت‌وگوی برژینسکی با گاردین).


11 سپتامبر و نظریه برخورد تمدن‌ها


این نظریه که از طرف منتقدین دور از تحقق و حتی تحت عنوان افسانه برخورد تمدن‌ها مطرح می‌شد به نظر می‌رسد بعد از حمله 11سپتامبر القاعده به برج‌های دوقلو تحت عنوان حمله به غرب دوباره به طور جدی مورد بازبینی و توجه قرار گرفته است.


مطابق با پیش‌بینی‌های هانتینگتون در ربع قرن گذشته، جهان شاهد رستاخیز اسلام و سر بر آوردن چین بوده است و شاهدیم که چگونه خشونت‌های مبتنی بر اختلاف‌های مذهبی و هویتی در سراسر منطقه ما(خاورمیانه و شمال آفریقا) به طور گسترده آغاز شده و این برخوردهای خونین و جنگ‌های نیابتی به نظر می‌رسد که منطقه را به گرداب جغرافیایی برخورد قدرت‌ها تبدیل کرده است.


زیر سایه چنین نظریه تفکربرانگیزی به نظر می‌رسد، بخشی از استراتژیست‌های امریکایی همفکر ترامپ تصور می‌کنند، ایالات متحده امریکا نه با خطرات پیرامونی متعارف یا زیست محیطی و گرمایش زمین بلکه با تهدیدات سرزمینی و خطر چالش‌های هویتی و فرهنگی مورد نظر هانتینگتون مواجهه است.


توصیه‌های هانتینگتون به حاکمان امریکا


از این رو اگر یک ‌بار دیگر به مرور برنامه‌ها و سیاست‌های ضد‌مهاجرتی و ضد‌محیط‌زیستی همچنین ایده هویتی امریکای کبیر ترامپ توجه کنیم با توصیه‌ها و پیشنهادهای طرح شده از طرف ساموئل هانتینگتون نظریه‌پرداز برخورد تمدن‌ها برای امریکا و تمدن غرب مواجه می‌شویم.


بسیار جالب است که اولین توصیه هانتینگتون برای امریکا توجه و مقابله با دشمن داخلی(گروه‌های مهاجر غیر‌سفید‌پوست غیر‌اروپایی) و پیشگیری از به وجود آمدن خط گسل در زمینه مسائل چند فرهنگی(multi_caltural) است، زیرا هوشیاری تمدنی یا خودآگاهی تمدنی مهاجران باعث اختلاف و دشمنی تمدنی و ایجاد خط گسل در داخل امریکا خواهد شد. بیگانه‌هراسی یکی از نقاط عطف نظریه برخورد تمدن‌ها به شمار می‌رود که به معنی جذب مهاجران تمدن‌های مشترک برای مقابله با تمدن‌های رقیب و سخت‌گیری و عدم پذیرش مهاجران تمدن‌های رقیب است.


دومین توصیه وی به امریکا این است که باید حتی‌المقدور از نفوذ و قدرت نظامی و اقتصادی تمدن اسلامی و کنفوسیوسی بکاهد و با آنها به مقابله برخیزد.


توصیه مهم دیگر هانتینگتون به مسوولان ایالات متحده این مطلب است که چون تمدن غربی، مدرن‌ترین تمدن از تمدن‌های هفتگانه به شمار می‌رود پس باید 4 عامل ثروت، تکنولوژی، مهارت و ابزارهای جنگی را به عنوان عوامل موثر در مدرنیزاسیون و عناصر سازنده در شکل‌گیری برتری نظامی و اقتصادی خود را تقویت کند و برترین‌ها را در انحصار داشته باشد. نکته حائز اهمیت دیگر پیش‌بینی هانتینگتون این است که احتمالا استفاده بعدی از بمب هسته‌ای در این برخورد تمدنی رخ خواهد داد.


ایده‌های هانتینگتون و رفتارهای روسای سابق امریکا


 با وجود نقدهای فراوان به نظریه برخورد تمدن‌ها به نظر می‌رسد، سیاست جهانی در حال وارد شدن به یک مرحله جدید است، گرچه حتی گفته می‌شود که ایده‌های هانتینگتون توسط روسای جمهور اسبق امریکا نیز مورد توجه بوده است، چراکه آنان از تروریسم افراطی اسلامی به عنوان چالش جدی نام می‌بردند و طبق ادعای وزارت خارجه ایالات متحده امریکا از میان 7 کشور حامی تروریسم 5 کشور اسلامی و از میان 30 گروه تروریست 16 گروه مسلمان هستند.


به نظر می‌رسد، تهیه این آمارها حاکی از توجه و تاثیر ایده بیگانه‌هراسی(اسلام‌هراسی) نظریه برخورد تمدن‌های هانتینگتون نزد سیاستگذاران امریکایی است. در واقع توجه و حساسیت هانتینگتون به تمایز تمدن اسلامی در نگاه وی به این حوزه تمدنی است.


 پیچیدگی تمدن اسلامی از نظر هانتینگتون


 چنانکه او معتقد است، تمدن اسلامی پیچیده‌تر است زیرا وابستگی اولیه مردم در این حوزه‌های تمدنی به دین‌شان است نه به دولت- ملت‌شان. وی استدلال می‌کند که مردم در سرزمین‌های اسلامی ذاتا ملی نیستند همچنین اعتقاد دارد که مردم آنگونه که در غرب مرسوم هست نیز گرسنه دمکراسی نیستند. به نظر می‌رسد ترامپ نیز با استفاده از ایده‌های علمی این نظریه از مفهوم اسلام بنیادگرا استفاده می‌کند و جمهوری اسلامی را اشاعه‌دهنده بنیادگرایی اسلامی و حامی گروه‌های معارض سیاست‌های امریکا معرفی می‌کند.


 مساله ایران برای امریکا


همچنین از ایران در کنار چین، روسیه و کره شمالی به عنوان دشمنان ایالات متحده نام می‌برد. این اتهامات می‌تواند برای ایران بسیار خطرناک تلقی شود، چنانچه ریچارد هاس، رییس اندیشکده امریکایی شورای روابط خارجی و منتقد سیاست خارجی ترامپ نیز به صراحت می‌گوید، ایران محتمل‌ترین صحنه برای وقوع یک جنگ بزرگ در سال 2019 میلادی خواهد بود. از طرفی باید در نظر داشت اگر این نظریه در سیاست‌های کلان امریکا دارای نقش باشد، ممکن است که روسای جمهور آینده نیز کم و بیش این استراتژی ترامپ را تقلید کنند. از این رو نگاه به ترامپ و سیاست‌های او تحت عنوان یک فرد بی‌تعادل، دیوانه و بی‌خرد که مثل یک گنبد تو خالی که صدای بلند تولید می‌کند که با پایان دوران ریاست‌جمهوری‌اش این سیاست‌ها نیز پایان می‌پذیرد، می‌تواند به عنوان نوعی سطحی‌نگری و ساده‌انگاری عواقب ناخوشایندی را به دنبال داشته باشد. از این رو توجه و بررسی عمیق‌تر همه جوانب سیاست‌ها و استراتژی‌های خصمانه ایالات متحده امریکا با محوریت منافع ملی کشور امری ضروری به نظر می‌رسد.


**** 


حساسیت هانتینگتون به تمایز تمدن اسلامی در نگاه وی به این حوزه تمدنی است؛ چنانچه معتقد است، تمدن اسلامی پیچیده‌تر است زیرا وابستگی اولیه مردم در این حوزه‌های تمدنی به دین‌شان است نه به دولت- ملت‌شان.وی استدلال می‌کند که مردم در سرزمین‌های اسلامی ذاتا ملی نیستند همچنین اعتقاد دارد که مردم آنگونه که در غرب مرسوم هست نیز گرسنه دمکراسی نیستند.


به نظر می‌رسد، ترامپ نیز با استفاده از ایده‌های علمی این نظریه از مفهوم اسلام بنیادگرا استفاده می‌کند و جمهوری اسلامی را اشاعه‌ دهنده بنیادگرایی اسلامی و حامی گروه‌های معارض سیاست‌های امریکا معرفی می‌کند.


 مطابق با پیش‌بینی‌های هانتینگتون در ربع قرن گذشته، جهان شاهد رستاخیز اسلام و سر بر آوردن چین بوده است و شاهدیم که چگونه خشونت‌های مبتنی بر اختلاف‌های مذهبی و هویتی در سراسر منطقه ما(خاورمیانه و شمال آفریقا) به طور گسترده آغاز شده و این برخوردهای خونین و جنگ‌های نیابتی به نظر می‌رسد که منطقه را به گرداب جغرافیایی برخورد قدرت‌ها تبدیل کرده است.


از: حسن امیدوار، دبیر گروه صلح انجمن‌شناسی ایران جامعه


منبع: روزنامه اعتماد، شنبه 4 اسفند 97


1194

. انتهای پیام /*
 

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

مجتمع آموزشی عالی علوم انسانی برگزار می کند:

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

1 از 4

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

دانشگاه تهران برگزار می کند:

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

2 از 4

نوروز و صلح

سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری برگزار می کند:

نوروز و صلح

3 از 4

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

پژوهشگاه مطالعات خاورمیانه برگزار می کند:

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

4 از 4

تازه ترين مطالب