web
stats
دوئل در بین النهرین
en کد مطلب: 60415 | تاریخ مطلب: 1397/12/23
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

تقابل ایران و آمریکا در عراق و پیامدهای سفر رئیس جمهور برای موازنه سیاست های منطقه ای و جهانی بررسی می شود

دوئل در بین النهرین

سفر حسن روحانی رئیس جمهوری اسلامی ایران به عراق از اهمیت ویژه ای در حوزه های منطقه ای و جهانی برخوردار است. از بین همسایه های پرشمار ایران، عراق نزدیک ترین کشور به لحاظ فرهنگی، قومی و مذهبی با ایران است. هرچند جنگ ۸ ساله که از سوی صدام حسین دیکتاتور پیشین عراق به ایران تحمیل شد، اما باز مانع گسست پیوندهای فرهنگی دو کشور نشد.

دوئل در بین النهرین

سفر حسن روحانی رئیس جمهوری اسلامی ایران به عراق از اهمیت ویژه‌ای در حوزه‌های منطقه‌ای و جهانی برخوردار است. از بین همسایه‌های پرشمار ایران، عراق نزدیک‌ترین کشور به لحاظ فرهنگی، قومی و مذهبی با ایران است. هرچند جنگ ۸ ساله که از سوی صدام حسین دیکتاتور پیشین عراق به ایران تحمیل شد، اما باز مانع گسست پیوندهای فرهنگی دو کشور نشد.


بسیاری از دولت‌مردان امروز عراق، مبارزینی هستند که سال‌ها با رژیم بعثی صدام در نبرد بودند و همواره از حمایت جمهوری اسلامی ایران نیز بهره می‌بردند. عراق به لحاظ اکثریت عرب خود می‌تواند نقشی پررنگ در بهبود روابط ایران با برخی کشورها از جمله عربستان، بحرین و امارات ایفا کند و حسن روحانی به سبب پیشینه «کارگزارانی» و نزدیکی به آیت‌الله هاشمی رفسنجانی در صدد ادامه سیاست‌های او که مهم‌ترین آن بهبود روابط با سعودی‌ها بود، امیدوار است. از سویی دیدار با آیت‌الله علی سیستانی، مرجع پر نفوذ و کاریزمای جهان تشیع هم می‌تواند راه روحانی برای رسیدن به اهدافش در این سفر را هموارتر کند. از سوی دیگر آمریکایی نیز پس از حمله نظامی به عراق و سرنگون کردن رژیم بعثی صدام در سال 2003 هنوز در خاک عراق حضور دارد و پایگاه‌های نظامی خود را حفظ کرده است.


سفر روحانی در این شرایط به عراق حاوی پیام‌های منطقه‌ای و جهانی بسیار مهمی است که یکی از آنها می تواند تنش‌زدایی باشد و در این راه دولت عراق می‌تواند نقش بسیار تعیین کننده‌ای ایفا کند. از سوی دیگر و با وجود حضور نیروهای آمریکایی در این کشور و در همسایگی ایران می‌تواند عراق را به عرصه رقابت‌های آشکار و پنهان ایران و آمریکا بدل کند. چرا که حضور نیروهای آمریکایی به بهانه تامین امنیت این کشور و نفوذ جمهوری اسلامی به صورت توامان در عراق وجود دارد و هیچکدام از این دو کشور حاضر نیستند این عرصه و جغرافیای مهم را به حریف واگذار کنند.


ثبات و امنیت داخلی عراق به حمایت متحدان خارجی آن به ویژه ایالات متحده و ایران بستگی دارد. اما در سال های اخیر، ظهور جنبش‌های ملی‌گرا در این کشور، فشار بر بغداد را برای قطع پیوند با قدرت های خارجی افزایش داده است. با این وجود، چنین کاری اگر نه غیرممکن اما بسیار دشوار خواهد بود چراکه شرایط ضعیف امنیتی عراق هیچ چاره ای برای دولت آن جز وابستگی به کمک خارجی نگذاشته است.


دولت ایالات متحده در ماه دسامبر به طور ناگهانی اعلام کرد که نیروهای نظامی خود را از سوریه خارج می کند و سبب شد که کشور همسایه آن یعنی عراق درصدد بررسی تاثیرگذاری چنین اتفاقی بر وضعیت سیاسی و امنیتی خود برآید. با این حال، واشنگتن به بغداد اطمینان داده است که قصد ندارد استراتژی خود را در قبال عراق تغییر دهد. آمریکا در حال حاضر بیش از 4هزار نیرو در عراق دارد. این مساله دو دلیل اصلی دارد؛ اول اینکه امنیت و ثبات عراق تا اندازه زیادی بستگی به رابطه آن با ایالات متحده دارد و دوم اینکه اگر ایالات متحده تصمیم به ترک عراق بگیرد، آن را به نزدیکی بیشتر با ایران ترغیب کرده است.


در میانه خصومت های فزاینده بین واشنگتن و تهران، بغداد در تلاش است تا میان همکاری های ضروری با ایالات متحده و روابط نزدیک اما پیچیده اقتصادی و امنیتی با ایران توازن برقرار کند. و اگرچه این تحولات به فضای سیاسی ملی گرایانه در سال های اخیر منجر شده، اما حقیقت این است که در مواجهه با تهدیدات امنیتی فزاینده، عراق خیلی ضعیف تر از آن است که ارتباط خود را با ایالات متحده یا ایران به طور کامل قطع کند.


برای ایالات متحده حضور در عراق برای پیشبرد اهداف منطقه ای آن از جمله مقابله با نفوذ و حضور ایران و همچنین همکاری با متحدان منطقه‌ای در زمینه مبارزه با تروریسم بسیار اهمیت دارد. به همین دلیل بوده که حتی پس از اقدام باراک اوباما به کاهش شدید شمار نیروها در عراق در سال 2011، هنوز هم نیروهای آمریکایی زیادی در عراق مانده و با نیروهای امنیتی عراق در مبارزه با داعش و دیگر گروه های تروریستی و منابع بی ثباتی، همکاری کرده اند.


خروج آمریکا از عراق همچنین درها را به روی رقیب منطقه ای آمریکا یعنی ایران می‌گشاید. به ویژه در شرایطی که تشدید تحریم های آمریکا علیه ایران روابط گسترده تجاری و اقتصادی آن را با ایران تهدید می کند، تهران سعی دارد کنترل بر سرمایه سیاسی در بغداد را حفظ کند. اسرائیل که متحد آمریکا در منطقه به شمار می رود نیز تهدید کرده است که به نیروهای تحت حمایت ایران در عراق از جمله هزاران نیروهای بسیج مردمی حمله می کند. به علاوه، خارج کردن نیروهای آمریکایی از عراق متحدان عرب ایالات متحده از جمله عربستان سعودی، کویت و امارات متحده عربی را که در تلاش برای مقابله با نفوذ ایران به سرمایه گذاری در بازسازی عراق ترغیب شده اند، نگران می کند.


با این حال، تهدید اقتصادی تحریم‌های ایالات متحده و همچنین تهدید فیزیکی حمله احتمالی به نیروهای شبه نظامی عراقی سبب شده که عراقی های حامی ایران که سعی دارند از کشور خود در برابر مداخله خارجی دفاع کنند، بر احساسات ضد آمریکایی ایجاد شده در عراق بیفزایند.


در یک سال گذشته شمار فزاینده‌ای از سیاستمداران ملی گرا و متحدان ایران از دولت عراق خواستند که اخراج نیروهای ایالات متحده را در نظر بگیرد و روابط با آمریکا را مجددا مورد ارزیابی قرار دهد. این مساله به ویژه در ماه دسامبر که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده با نیروهای مستقر دیدار کرد، مشهود بود. ترامپ در این سفر از دیدار با مقامات عراقی خودداری کرد و همین مساله به انتقاد گسترده سیاستمداران عراقی از او منجر شد.


شدت عمل واشنگتن برای محدود کردن نفوذ تهران و فعالیت های اقتصادی آن در خاورمیانه، به شدت بغداد را نگران کرده است. عراق یکی از بزرگترین بازارهای خارجی کالاها و خدمات ایرانی به شمار می رود و اگر امکان مبادله آسان با شرکت های ایرانی از بین برود، شهروندان عراقی آسیب خواهند دید.


*هرمز شریفیان 


روزنامه همدلی، 23 اسفند 1397


1197

. انتهای پیام /*
 

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

مجتمع آموزشی عالی علوم انسانی برگزار می کند:

همایش بین المللی بازخوانی آثار علمی و فرهنگی انقلاب اسلامی ایران-

1 از 4

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

دانشگاه تهران برگزار می کند:

کارگاه بازیابی اسناد سازمان ملل متحد

2 از 4

نوروز و صلح

سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری برگزار می کند:

نوروز و صلح

3 از 4

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

پژوهشگاه مطالعات خاورمیانه برگزار می کند:

اهداف و بسترهای برنامه هسته ای عربستان

4 از 4

تازه ترين مطالب