web
stats
عبرت های تاریخ نفت ایران
en کد مطلب: 60561 | تاریخ مطلب: 1397/12/27
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

نگاهی به رفتار قدرت های بزرگ قبل و بعد از ملی شدن صنعت نفت ایران

عبرت های تاریخ نفت ایران

پیدایش صنعت نفت در ایران مصادف با ظهور پدیده استعمار قدیم و جدید به معنی غارت و چپاول ثروت و منابع کشورها توسط صاحبان قدرت و فن بود. در سال 1380 اولین قرارداد اعطای امتیاز نفت در ایران به یک نفر انگلیس بنام دارسی اعطا شد و در سال 1387 اولین چاه نفت ایران در عمق 360 متری به بهره برداری رسید.

عبرت های تاریخ نفت ایران

صنعت نفت در تاریخ صد ساله اخیر نقش مهمی در اقتصاد، سیاست فرهنگ و امنیت کشور داشته است. سزاوراست به رخدادهای این صنعت  با بهترین بینش نگریسته شود و بهترین بینش نگاه الهی به موضوع است. در این رابطه می توان از کلام  حضرت امیر مومنان امام علی به خوبی استفاده نمود. امام علی می فرمایند:


یقین که یکی از چهار پایه ایمان است خود بر چهار پایه استوار است. بینش آگاهانه، دریافت حکیمانه واقعیت ها، پند گرفتن از حوادث روزگار و پیمودن راه درست پیشنیان. پس از اینکه هوشمندانه به واقعیت ها نگریسته شد، حکمت آشکار می شود و آشکار شدن حکمت باعث عبرت آموزی است و آنکه عبرت آموزی را شناخت گویا چنان است که با گذشتگان می زیسته است.


هدف ما نیز بررسی زیرکانه و دریافت هوشمندانه و درس گرفتن از عبرتهایی است که از رفتارهای قدرت های بزرگ در موضوع پیدایش و بهره برداری از این صنعت می توان گرفت.


پیدایش صنعت نفت در ایران مصادف با ظهور پدیده استعمار قدیم و جدید به معنی غارت و چپاول ثروت و منابع کشورها توسط صاحبان قدرت و فن بود. در سال 1380 اولین قرارداد اعطای امتیاز نفت در ایران به یک نفر انگلیس بنام دارسی اعطا شد و در سال 1387 اولین چاه نفت ایران در عمق 360 متری به بهره برداری رسید.


امتیازات نامحدود این قرار داد برای انگلیسی ها عبارت از حق انحصاری اکتشاف، ایجاد خطوط لوله، تاسیسات صادراتی، پالایشگاه و غیره در قلمرو تمام ایران بجز چند استان شمالی بود و علاوه بر این امتیازها امتیاز گیرنده از پرداخت حقوق گمرکی برای واردات و صادرات معاف و همچنین از پرداخت مالیات در ایران برای عملیات معاف و اجازه خرید زمین و مستغلات در هر نقطه از کشور را داشت. در قبال این امتیازات که بر اساس آن می توان یک دولت مقتدر در کنار دولت ایران تشکیل داد مقرر شد، 20 هزار لیره بصورت نقد و 20 هزار لیره بصورت سهم به دربار ایران داده شود.


با مشخص شدن بزرگی ذخایر نفت ایران شرکت نفت ایران و انگلیس در سال 1288 در لندن تاسیس شد و در سال 1293 انگلیس بخش عمده سهام شرکت نفت ایران و انگلیس را خریداری کرد.


در سال 1312 قرارداد جدیدی با همان امتیازها اما در محدوده کمتری منعقد گردید.


قانون ملی شدن صنعت نفت با این متن که تمام صنعت نفت در تمام کشور بدون استثناء ملی اعلام شود، یعنی تمام عملیات اکتشاف، استخراج و بهره برداری در دست دولت قرار گیرد در 29 اسفند 1329تصویب شد و تنها 27 ماه دوام آورد و با کودتای ننگین 28 مرداد 1332 از بین رفت.


بعد از کودتای ننگین 28 مرداد زمینه انعقاد قرارداد ها با کنسرسیومی متشکل از شرکتهای انگلیس، امریکا و چند کشور اروپایی در سال 1333 و همچنین سال1352 با شکلی متفاوت و روحی یکسان با همان قرادادهای قبلی فراهم شد. عبرت آموزی از این رفتارها نشان می دهد که ناآگاهی و عدم خودباوری می تواند یک نعمت الهی را وسیله تضعیف یک کشور قرار دهد و ممکن است ابزار ذلت و عزت یکی باشد.


پس از ملی شدن صنعت نفت کشورهای استعماری از سیاست اخراج اجباری کارکنان خارجی  صنعت نفت ایران و جلوگیری از صدور نفت ایران حتی به زور و بستن حسابهای ارزی درآمد صادرات نفت ایران در انگلیس و شکایت از ایران در دادگاه داوری لاهه و شورای امنیت سازمان ملل بانک جهانی و دیگر سازمان های بین المللی  استفاده نمودند.


بینش زیرکانه و هوشمندانه به این رخدادها برای عبرت آموزی نشان می دهد مادام که تلاش هایی برای قطع دست چپاول منابع و ثروت کشورها صورت می گیرد، سیاست های تحریم، استفاده از زور و مشروعیت طلبی از سازمان های بین المللی شروع می شود و هر سیاست استعماری که کارامدتر باشد با توجه به موقعیت مکانی و زمانی مورد استفاده قرار می گیرد و نوع استعمار و سیاست آنها و هدف آنها که تضعیف کشورهای صاحب منابع است هیچ فرقی با هم ندارد.


تجربه انقلاب اسلامی 1357 که منجر به ملی شدن واقعی صنعت نفت گردید نشان می دهد، اکنون بعد از 40 سال، صنعت نفت جمهوری اسلامی ایران هیچ وابستگی به نیروی کار خارجی ندارد.


بنابراین خودباوری و تربیت نیروی انسانی با اراده و توان علمی بالا این ابزار را از استعمار گران گرفت و اکنون سیاست اخراج نیروی کار منخصص از صنایع بخصوص صنعت نفت محلی از اعراب ندارد.


همچنین سیاست جلوگیری از صدور نفت ایران به زور با اتکا به عنایت ویژه خداوند متعال و قدرت بالای بازدرنده نیروهای پر توان مسلح جمهوری اسلامی ایران دیگر مطرح نیست. هر سیاستی که باعث کاهش قدرت و اقتدار نیروی های مسلح کشور شود نتیجه آن در اعمال زور بر صنایع و اقتصاد هم قابل مشاهد است. به لطف خداوند و تدبیر و درایت فرماندهی بی نظیر و الهی فرماندهی کل قوا و دانش و شجاعت فرزندانش ایران در اوج اقتدار است و این قدرت در چهل سال اخیر در خدمت برقراری صلح و امنیت منطقه و کشور بوده است.


در مورد بستن حساب های ارزی، این یک واقعیت انکار ناپذیر است که از روزی که دولت های دنیا دلار را بعنوان ارز حاکم پذیرفتند قرار نبود این ارز ابزاری برای اعمال زور و گروکشی باشد. دنیا امروز می دانند که دلار بعنوان ارز حاکم بر تجارت بین الملل چگونه بار بزرگ کسری بودجه دولت آمریکا را  بر دوش ملت توزیع می کند و چگونه مشکلات آمریکا تنها از طریق چاپ دلار حل می شود. این فرآیند به جایی رسیده که مشکلات ارزی مشکل جهانی است.


اعتبار سازمان های بین المللی از شورای امنیت تا بانک جهانی به نقش آنها در برقراری صلح و توسعه است. متاسفانه بیشترین کارکرد سازمانهای بین المللی این بوده که همواره در خدمت قدرتهای جهانی بوده و ملت های آزاده دنیا نیز می دانند که در زمان نیاز و در سختی ها هیچ گاه خیری از این سازمانها نخواهند دید.


لذا سیاست های جمهوری اسلامی ایران بعد از انقلاب اعتماد به نیروی داخلی و درونزا نمودن اقتصاد بوده، اگر چه از نگاه به رشد و توسعه علمی دنیا غافل نبوده و نگاه به بیرون یعنی برونگرایی را نیز در دستور کار داشته است. با این توضیح سازمان های بین المللی نیز بارها مغلوب تصمیمات فرزندان شایسته کشور شده اند.


عبرت آموزی از تجربه پیشنیان نشان می دهد که اتکا به شرکت های داخلی و اهتزار پرچم شرکتهای داخلی که با سرمایه و نیروی کار ایرانی شکل گرفته، مانند قرار گاه خاتم الانبیا در کنار پرچم وزارت نفت زیر پرچم نظام جمهوری اسلانی ایران و بر فراز ایران عزیر زیباست.


هیچگاه مردم ایران جلوه زیبای از پرچم شرکت های خارجی مانند توتال و شل در کنار پرچم وزرات نفت ندیدند و این پرچم ها همیشه و مخصوصا در روزهای سخت بر خلاف نسیم ها حرکت کرده است.


توانمندی شرکتهای داخلی با نگاه حمایت از کالا، سرمایه و نیروی کار ایرانی و منشور اقتصاد مقاومتی سیاست منع فعالیت شرکتهای خارجی در ایران را بیش از بیش بی اثر نموده است و در گام دوم انقلاب درخشش این شرکت ها را مشاهد خواهیم کرد انشاالله.


**گروه ایرنا مقاله                                                                                        


از:امین عربی، دانشجوی دکترای اقتصاد دانشگاه شیراز


پژوهش**1885


 

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب