web
stats
'چهارشنبه بی سور'
en کد مطلب: 60581 | تاریخ مطلب: 1397/12/28
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

'چهارشنبه بی سور'

شور زندگی مردم در برپایی مناسک و جشن هایی چون چهارشنبه سوری را می توان نمودی از شادی، تخلیه هیجان و شور کلی مردم برای زندگی دانست.چهارشنبه سوری یا جشن شب پیش از آخرین چهارشنبه سال، یکی از قدیمی ترین جشن های ایرانی است که برافروختن آتش و برخی رفتارهای نمادین شاخصه اصلی آن است.

'چهارشنبه بی سور'

 شور زندگی مردم در برپایی مناسک و جشن هایی چون چهارشنبه سوری را می توان نمودی از شادی، تخلیه هیجان و شور کلی مردم برای زندگی دانست.


چهارشنبه‌سوری یا جشن شب پیش از آخرین چهارشنبه سال، یکی از قدیمی ترین جشن های ایرانی است که برافروختن آتش و برخی رفتارهای نمادین شاخصه اصلی آن است.


جشنی که فلسفه و علت وجودی آن شادی جمعی و سوزاندن نمادین غم های سال جاری برای شروع سالی شاد بود، در سال های اخیر رفته رفته به یکی از معضلات اجتماعی بدل شد که پای گروه های مختلفی از جامعه شناسان، روانشناسان، رفتارشناسان، مردم شناسان و سازمان های نظارتی و پلیس را برای چاره اندیشی به میان کشید.


سروصدای وحشتناک، مزاحمت های شبانه و آلودگی های صوتی و زیست محیطی، سوختگی های ناشی از موارد محترقه و رفتارهای اغراق آمیزی که بیشتر از اجرای یک مراسم جمعی شاد، جلوه ای از تخیله ی هیجانی آن هم به شیوه ای افسار گسیخته بوده از جمله مسائلی است که پای نظریه پردازان و صاحبنظران حوزه های مختلف را به این موضوع کشانده است.


«مهرداد عربستانی» انسان شناس و استاد دانشگاه تهران در توضیح کارکرد چهارشنبه سوری و جشن هایی از این دست به پژوهشگر ایرنا گفت: این گونه جشن ها و فستیوال ها که همه مردم با هم به خیابان ها می آیند و در فضایی مشترک به فعالیت گروهی مبادرت می کنند، در واقع مجالی برای شادی و سرخوشی است، و معمولا با موسیقی و کارهای هیجان انگیز همراه است، کارهایی که معمولا در سایر مواقع و روزهای عادی انجام نمی گیرند. مشابه چنین مراسم و جشنواره هایی در همه جوامع به شکل های مختلف کم و زیاد وجود دارد.


وی ادامه داد: این مراسم را می توان مجالی برای انجام کارهایی دانست که در مواقع عادی هنجار نیستند، می توان آنها را مراسمی برای ناهنجاری هنجارمند نامید. این مراسم در عین فعالیت های ناهنجار هنجارمند هستند چون که تمهیدی هستند که به لحاظ فرهنگی و اجتماعی درست شده و شکل گرفته اند، تا به مردم فرصتی بدهند تا از ساختارها و محدودیت های معمول اجتماعی خارج شوند و عادت معمول را به طور موقت خرق کنند.


«شاید مهم ترین کارکرد این جور مراسم که معمولاً تقویمی هستند، کاتارسیس یا تخلیه هیجانی باشد. کارهایی مثل: آتش بازی، ترقه بازی، موسیقی و رقصیدن در عرصه عمومی جزو کارهایی است که در این مراسم صورت می گیرد و همچنین خرق عادت یا واژگونی نقش ها مثل چادر به سر کردن پسرها در مراسم قاشق زنی و غیره».


** قایم باشک ملی


این مردم شناس خطر نشان کرد: چهارشنبه سوری در سال های گذشته به وضعیتی بدل شده بود که من اسم آن را قایم باشک ملی گذاشته بودم؛ بدین معنا که مردم و به ویژه جوانان و نوجوانان می آمدند و آتش بازی و ترقه بازی می کردند و نیروهای نظامی و انتظامی به دنبال این بودند که از این حرکات جلوگیری کنند. البته این وضعیت باعث رفتارهای خطرناک و ایجاد وحشت برای برخی مردم هم می شد که گاهی اقدامات انتظامی را هم ضروری می کرد.


«این نگاه باعث شد تا از آن حالت ناهنجاری هنجارمند، ،یعنی مراسمی در چارچوب بزرگتر اجتماعی به صورت هنجاری تعریف شده و در نهایت به نفع انسجام اجتماعی است، خارج شده و دلالت های دیگری هم بیابد».


 *سایه سنگین مشکلات اقتصادی بر نمودهای اجتماعی


این استاد دانشگاه در ادامه و در توضیح این که حساب تحلیل های امسال با سال های گذشته فرق دارد اضافه کرد: وضعیت امسال کاملا با سال های قبل تفاوت دارد. «این تحلیلی که من بیان کردم تا سال قبل افاده معنا می کرد ولی امسال داستان به کل متفاوت است و نمی شود دیگر آن را به این صورت نگاه کرد. امسال این آیین در یک پارادایم جدید قرار گرفته که نیاز به تحلیل جدیدی دارد. به نظر من این بی تفاوتی و عدم استقبال از چهارشنبه سوری را باید همچون یک نشانه یا سمپتوم دانست که به امری دیگر در زیر آن دلالت دارد.


«از اوایل امسال با موضوع تحریم ها و شوک های اقتصادی و سیاسی پس از آن، حقیقتاً شوک اجتماعی غیرقابل انکاری به مردم وارد شده است. ناامیدی اجتماعی خود را بر جامعه تحمیل کرده است».


 **چهارشنبه ی بی سور


این انسان شناس در تبیین اوضاع امروز جامعه با محوریت آخرین چهارشنبه سال و مراسم چهارشنبه سوری بیان داشت: یکی از برجسته ترین نشانه های این ناامیدی همین توقف نسبی چهارشنبه سوری است که سال ها «کار فرهنگی» و «انتظامی» هم آن را متوقف نکرده بود. اگر در نظر بگیریم شرایط جدید چطور ابژه یا موضوع آرزو یا علاقه مندی مردم را از ایشان گرفته و احساس فقدان و از دست دادن و داغ دیدگی را به ایشان تحمیل کرده است.


**شور زندگی کجاست؟


این استاد دانشگاه با توضیح احوال اجتماعی تصریح کرد: خیلی ساده داستان این است که مردم حال وحوصله جشن گرفتن را ندارند. مضاف بر این که بودجه آن را ندارند. امروز غالب مردم بیشتر نگران هزینه ها هستند. وضعیت امسال به گونه ای رقم خورد که مساله تغذیه به مهمترین دغدغه بسیاری از مردم بدل شده است.


عربستانی افزود: استقبال اندک از چهارشنبه سوری، اگر اصلاً استقبالی صورت گرفته باشد، می توان این سمپتوم را نوعی سوگ و افسردگی همراه آن دانست. سوگ داغ از دست رفتن ابژه تمنّا و آرزومندی ها. سوگ مرحله ای گذری است، تقلایی برای به زبان آوردن و معنادار کردن فقدان و داغ، چیزی که هنوز ظاهراً رخ نداده است و حالتی از تعلیق، گیجی با بی معنایی را ایجاد کرده است که مجال اندکی به شادکامی می دهد.


منبع: گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، 27 اسفند 1397


1197

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب