web
stats
تجمل گرایی نشانه عدم تحقق توزیع عادلانه ثروت است
en کد مطلب: 61078 | تاریخ مطلب: 1398/01/26
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

در گفت و گو با ایرنا بیان شد؛

تجمل گرایی نشانه عدم تحقق توزیع عادلانه ثروت است

شروین وکیلی جامعه شناس اجتماعی با اشاره به تجمل گرایی نوکیسه ها و نابرابری بیدادگرانه در پدید آمدن سبک زندگی اشرافی گرایانه می گوید: شیوع خودنمایی و تجمل گرایی در جامعه، این موضوع را نشان می دهد که برخی از ثروتمندان شایستگی منابع در دسترس خود را نداشته اند و در صورت محقق نشدن قواعد عادلانه بودن توزیع ثروت، چنین الگویی در اجتماع نمایان خواهد شد.

تجمل گرایی نشانه عدم تحقق توزیع عادلانه ثروت است

شروین وکیلی جامعه شناس اجتماعی با اشاره به تجمل‌گرایی نوکیسه‌ها و نابرابری بیدادگرانه در پدید آمدن سبک زندگی اشرافی گرایانه می گوید: شیوع خودنمایی و تجمل‌گرایی در جامعه، این موضوع را نشان می دهد که برخی از ‌ثروتمندان شایستگی منابع در دسترس‌ خود را نداشته‌ اند و در صورت محقق نشدن قواعد عادلانه بودن توزیع ثروت، چنین الگویی در اجتماع نمایان خواهد شد.


 ضرورت توجه به سبک زندگی در سال های اخیر یکی از مهمترین موضوعات قابل بحث در میان کارشناسان اجتماعی و اقتصادی بوده است، چنانچه آیت الله خامنه ای مقام معظم رهبری در بیانیه دوم انقلاب، فصل جداگانه‌ای را به سبک زندگی و لزوم توجه مردم و مسوولان به این مقوله اختصاص دادند. گرایش ویژه طبقات مختلف اجتماعی به تجمل گرایی و زندگی لوکس یکی از انحرافات شایع و خطرناک در سبک زندگی ایرانی به شمار می رود که سبب بروز مشکلات عدیده اقتصادی و اجتماعی شده است. افراد با درآمد متوسط و حتی خانواده های کم درآمد با توسل به وام و قرض های متعدد می کوشند سطح زندگی خود را فراتر از آنچه هست، نشان دهند و با این کار اعتبار و ارزشی بیشتر بدست بیاورند.


 ناگفته پیداست که ارتباط معکوسی میان توجه به معنویت و فرهنگ و سبک زندگی لوکس و لاکچری وجود دارد. به عبارت ساده تر به هر میزان که اشخاص به پرورش روحی و روانی خود توجه کنند و شخصیت و هویت فردی و اجتماعی خود را ارتقا دهند، تمایل کمتری به خودنمایی و تجمل گرایی خواهند داشت و از طرف دیگر چشم و هم چشمی و توسل به زندگی لوکس و لاکچری بدون داشتن پشتوانه های فرهنگی لازم نتیجه ای جز خودنمایی و عقده گشایی ندارد.


 از طرف دیگر رفتار حاکمان و مسوولان جامعه بر مردم تاثیر می گذارد و مردم از زندگی رهبران جامعه الگوبرداری می کنند و هر گونه انحراف و تخطی حاکمان بر سرنوشت جامعه تاثیر مخرب و خطرناکی خواهد گذاشت. به عبارتی صریح تر مشروعیت و ماندگاری نظام ارتباط مستقیمی با سبک زندگی مسوولان جامعه در درجه نخست دارد زیرا رفتار و کردار آنها به شدت از طرف مردم رصد و پیگیری می شود.


 پژوهشگر گروه اطلاع رسانی ایرنا به منظور تحلیل و بررسی بیشتر سبک زندگی تجملی و گسترش آن در جامعه با شروین وکیلی پژوهشگر و جامعه شناس به گفت و گو پرداخت.


 متن این گفت وگو را در ادامه می خوانیم:


**ایرنا: پدیده زندگی لاکچری که به یکی از موضوعات چالش برانگیز جامعه تبدیل شده است، از چه زمانی مورد توجه قرار گرفت؟


***وکیلی: این الگویی اجتماعی‌ است که با وام‌واژه‌ها و زبانی دورگه خود را توصیف می‌کند. دلیل‌اش هم آن است که نمودهای این پدیده اگر به زبان فارسی ترجمه شود، طنینی ناخوشایند پیدا می‌کنند. Luxtury به نظر شیک و پذیرفتنی می‌رسد اما اگر همین را ترجمه کنیم، «تجملاتی» یا «خودنمایانه» توی ذوق می‌زند. پدیده‌ای که امروز با برچسب لاکچری در زبان ما شناخته می‌شود، شکلی از تنظیم انگاره‌ شخصی و عرضه‌ خود به فضای عمومی است که در جامعه‌ ما و جوامع دیگر پیشینه‌ای طولانی دارد و امری تازه نیست اما با زبانی وامگیری شده و کلماتی فرنگی صورتبندی می‌شود تا زنندگی‌ آن به چشم نیاید.


 این به لحاظ جامعه‌شناختی همان پدیده‌ نوکیسه بودن قشری تازه به دوران رسیده از ثروتمندان است که مشتاق‌اند، دسترسی‌ خود به منابع اقتصادی را به ساده‌ترین و سریع‌ترین شیوه اعلام کنند، نتیجه‌اش نمایش تجمل و خودنمایی مبتنی بر ثروت می شود که از دیرباز در همه‌ جوامع وجود داشته است.


 **ایرنا: در ارتباط با نمونه های جهانی حضور ثروتمندان و افراد متمول در جامعه و چگونگی برخورد دیگر طبقات جامعه و به طور کلی دیالکتیک و تعامل قشر مرفه و ثروتمند با دیگر قشرهای اجتماع در مقیاس جهانی چه ارزیابی دارید؟


***وکیلی: این یک قاعده‌ عام تکاملی است که منابع در سیستم‌های اجتماعی به شکلی نامتقارن توزیع می‌شوند. یعنی همیشه در همه‌ جوامع نابرابری وجود داشته است و مفهوم برابری اگر به صورت برخورداری متقارن از منابع تعریف شود، موهوم و ناممکن است. بر همین مبنا در تمامی جوامع قشرهایی اغلب کم جمعیت از افراد برخوردار و ثروتمند داریم که در برابر لایه‌هایی معمولا پرجمعیت از تنگدستان قرار می‌گیرند.


اگر این توزیع نابرابر ثروت با قواعدی تکاملی صورت گرفته و مبتنی بر پیامدهای موقعیت‌های برابر و پایگاه‌های همسان برای بازی اقتصادی باشد، عادلانه است. یعنی اگر همه در برابر قانون همسان باشند و شرایط فعالیت اقتصادی، بافت حقوقی و مسیرهای عملیاتی «پول در آوردن» همه جا یکدست باشد، در نهایت قشری از ثروتمندان و لایه‌هایی از فقیران را خواهیم داشت که گذشته از بحث بخت و تصادف تا حدودی در پیامد کردارهای خود به منابع دسترسی پیدا کرده یا از آن محروم شده‌اند. در چنین جوامعی نابرابری دادگرانه است و مسیر ارتقای عمودی برای همه در دسترس است و از این رو برخورداری بیشتر عده‌ای نسبت به عده‌ای چندان آزارنده نیست، چرا که در وضعیت آرمانی سطح برخورداری، نتیجه‌ شایستگی و کارکرد افراد است. در این شرایط افراد ثروتمند افرادی کارآفرین و فعال هستند که هویت خود را با آفریده‌های خویش تعریف می‌کنند، نه منابعی که در اختیار دارند. به همین دلیل نیازی به نمایش منابع اقتصادی‌شان ندارند.


 **ایرنا: یکی از چالش‌هایی که در افکار عمومی نسبت به طبقه‌ ثروتمند جامعه وجود دارد، بحث رانت‌های سیاسی و به عبارت روشن‌تر آقازادگی این افراد است. با توجه به آمارهای ناهمگون موجود، چه میزان از این افراد با اتکا به قدرت و نفوذ آقازادگی ثروتمند شده‌اند؟


***وکیلی: اصولا حضور خودنمایی و تجمل‌گرایی در جامعه خود نشانگر آن است که طبقه‌ ثروتمند شایستگی منابع در دسترس‌شان را نداشته‌اند. اگر آن قواعدی که برای دادگرانه بودن توزیع ثروت برشمردم، برآورده نشود چنین الگویی نمایان خواهد شد. اگر توزیع منابع در جامعه بر مبنای روندهایی غیرعقلانی و غیراخلاقی صورت پذیرد، باز هم نابرابری خواهیم داشت اما این بار برخورداری بیشتر به معنای جایگیری در نظامی غیرمولد از کردارهاست.


 به عنوان مثال تردیدی نیست که تقسیم جوامع برده‌دار به 2 طبقه‌ ارباب و برده یا تمایز میان استعمارگران ثروتمند انگلیسی در هند و توده‌ فقیر مردم یا رفاه بیشتر وابستگان به فلان حزب در بهمان کشور توتالیتر غیرعادلانه و نادرست است و توزیعی غیراخلاقی از منابع را نشان می‌دهد زیرا افراد به دلیل وابستگی به قبیله، نظام سیاسی، قواعد ایدئولوژیک و مشابه این عوامل به منابع دسترسی پیدا می‌کنند و همیشه شکلی از زور، سرکوب و ستم در آن دیده می‌شود.


 **ایرنا: نگاه کلی مردم به علل و ابزار کسب این ثروت های هنگفت چگونه است؟


***وکیلی: در شرایطی که نابرابری بیدادگرانه باشد، دسترسی به ثروت بر مبنای متغیرهایی غیراخلاقی و بیشتر ضداخلاقی ایجاد می شودو از این رو با طبقه‌ای از ثروتمندان سر و کار داریم که هویت و شخصیتی استوار و محکم ندارند و کمتر از پایگاه اجتماعی‌شان محترم و تحسین‌شدنی هستند. در این شرایط است که خودنمایی به کمک ثروت و نمایش منابع اقتصادی باب می‌شود.


 این طبقه‌ که با قواعدی غیردادگرانه به ثروت دست یافته‌اند، همان قشرنوکیسه هستند و برای این که جایگاهی مطلوب در روابط اجتماعی اشغال کنند، ناگزیرند مالکیت‌ خودبر منابع را مدام به اطرافیان‌ گوشزد کنند اما ایراد کار در اینجاست که این بازی برای همه‌ بازیگران شفاف است. یعنی آن اطرافیان هم می‌دانند، این ثروتی که دارد به نمایش گذاشته می‌شود، با چه روندهایی حاصل شده است. از این رو معمولا تجمل‌گرایی و خودنمایی نوکیسه‌ها را در کنار خوار شمرده شدن‌ آنان و نفرت عمومی از این طبقه می‌بینیم.


 **ایرنا: چرا علاقه به سبک زندگی لاکچری در میان طبقات متوسط و پایین جامعه با وجود نداشتن امکانات و بودجه لازم تا این میزان شیوع یافته و مورد استقبال قرار گرفته است؟


***وکیلی: چنان که گفتم خودنمایی تجمل‌آمیز شیوه‌ای برای ابراز وجود و نمایش خودانگاره است. کسی که شخصیت‌اش استحکام و هویت‌ غنایی دارد، خود به خود آدم محترم، جذاب و خوشایندی است و نیازی ندارد این عناصر را از بیرون با آرایه‌هایی به خود الصاق کند. قشر نوکیسه چون آن را ندارند، این کار را می‌کنند و این الگویی است که به سرعت در میان توده‌ مردم هم شیوع می‌یابد. چون در کل کسب شخصیت با نمایش پولدار بودن (حتا اگر دروغین باشد) آسان‌تر از آن است که شخصیتی واقعی و پیچیده خلق شود!


**ایرنا: مکانیسم رسیدن به ثروت در جامعه ما چه مسیری را می طلبد و چگونه می توان با سعی و تلاش و مدارج قانونی، علمی و مهارتی به یک سبک زندگی مرفه از نظر اقتصادی و مالی دست یافت؟


***وکیلی: آشکار است که الگوی توزیع ثروت در جامعه‌ ما بیدادگرانه است. در یک جامعه‌ تندرست، توانایی یک فرد برای تولید ارزش افزوده‌ اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی است که میزان دسترسی‌اش به منابع را تعیین می‌کند. یعنی اگر فردی با کارآفرینی منابع اقتصادی بیشتر تولید کند و با تولید دانش، هنر و فرهنگ محتوای معنایی جامعه را غنی‌تر سازد و در مقام دولتمرد و مدیری لایق منابع ملی را ارتقا بدهد، به منابع اقتصادی بیشتری هم دسترسی خواهد داشت. ما در جامعه‌ این الگو را تقریبا واژگونه‌ می‌بینیم. یعنی دسترسی به منابع با رانت‌ها و زد و بندهایی انجام می‌پذیرد که کارآفرینان و فرهیختگان از آن دوری می جویند و پیامدش غارت منابع ملی و بنابراین ضد منافع عمومی است. این الگوی توزیع البته بسیار شکننده محسوب می شود و جوامعی که با چنین شکلی از نابرابری درگیر هستند، به سرعت رو به فروپاشی می‌روند و نظم هایی تازه در آنها پدید می‌آید.


 **ایرنا: با توجه به اختلاف طبقاتی عمیقی که در جامعه وجود دارد، بهترین راه مقابله با این معضل مهم اجتماعی چه مواردی است و مردم و مسوولان چه وظایفی در این زمینه دارند؟


***وکیلی: حقیقتی که من بر آن پافشاری می‌کنم آن است که توزیع منابع در یک جامعه مبنای اخلاقی یا عقلانی ندارد و تنها قوانین تکاملی بر آن حاکم هستند. یعنی تنها چارچوب سامان دهنده به توزیع و بازتوریع منابع همان است که در پویایی سیستم‌های پیچیده‌ تکاملی می‌بینیم. بر مبنای این قواعد بازی‌های برنده-بازنده‌ای که در نظام های بیدادگر می‌بینیم، عمری کوتاه دارند و خود را منقرض می‌کنند. در مقابل بازی‌های برنده- برده که همان افزوده‌ اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی را دستمایه‌ دسترسی به منابع می‌داند، در نهایت چیره خواهند شد.


تنها اندرزی که بر این مبنا به نظر می‌رسد این است که مسوولان بهتر است همواره از بازی‌های ناباب و ساز و کارهای بیداد فاصله بگیرند، پیش از آن که به همراه آن منقرض شوند و توده‌ مردم هم روش تولید و افزودن بر منابع اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی ملی را بیاموزند و آن را تمرین و اجرا کنند، چون در نهایت این برگ برنده‌ای است که فرجام بازی‌های منتهی به نابرابری را تعیین می‌کند.


 **ایرنا: شعار زندگی ساده و به اصطلاح ساده زیستی همواره در حال مطرح شدن است اما در باطن سبک زندگی لاکچری و اشرافی‌گری گسترش می باید، در ارتباط با این سبک رفتاری و تاثیر آن در سلب اعتماد عمومی توضیح دهید؟


***وکیلی: تمامی جوامع با شکل‌هایی گوناگون از دروغ و فریب روبرو هستند. ما طی دهه‌های گذشته با یکی از ابتدایی‌ترین و ناشیانه‌ترین شکل‌های آن روبرو بوده ایم و آن ریا و زاهدنمایی است. یعنی برخی وانمود می‌کنند، نسبت به ثروت و لذت های مادی به شکلی زاهدانه بی‌توجه هستند و مدعی اند این پارسایی از خاستگاهی مذهبی و آسمانی نیز ناشی می‌شود اما این الگو ناشیانه و بدوی است، چون توده‌ مردم از طرفی الگوی دسترسی و مالکیت منابع را ردگیری می‌کنند و برخورداری اقتصادی این قشر را در می‌یابند و از جهت دیگر همگان به وجدانی اخلاقی مسلح هستند و اگر فردی ستم و فریبی مرتکب شود، در می‌یابند و درباره‌اش داوری می‌کنند.


منبع: گروه اطلاع رسانی ایرنا؛ 26 فروردین 1398


1197

. انتهای پیام /*
 

کارگاه آموزشی ابزارهای تحلیل در سیاست خارجی

موسسه مطالعات و تحقیقات بین المللی تهران برگزار می کند:

کارگاه آموزشی ابزارهای تحلیل در سیاست خارجی

1 از 4

ایده ایران ( چرا باید ایران را دوست داشته باشیم)

پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی برگزار می کند:

ایده ایران ( چرا باید ایران را دوست داشته باشیم)

2 از 4

سیاست جنایی فرانسه در قبال پولشویی

دانشگاه شیراز برگزار می کند:

سیاست جنایی فرانسه در قبال پولشویی

3 از 4

ایران و روسیه در آستانه دهه چهارم همکاری های پسا جنگ سرد

انجمن ایرانی مطالعات جهان برگزار می کند:

ایران و روسیه در آستانه دهه چهارم همکاری های پسا جنگ سرد

4 از 4

یک نوروز کاملا تلویزیونی

نتایج نظرسنجی ملی بهارانه ایسپا در مورد برنامه های نوروزی صداوسیما منتشر شد

یک نوروز کاملا تلویزیونی

2 از 4

رأی اعتماد مردم به نهادهای امدادی

تازه ترین نظرسنجی نشان می دهد مردم در حادثه سیل بیشترین اعتماد را به نهادهای رسمی، مساجد، حسینیه ها و رسانه ملی داشتند

رأی اعتماد مردم به نهادهای امدادی

3 از 4

پرمخاطب ترین شبکه اجتماعی

فیلترینگ چه اثری بر استفاده از تلگرام داشت؟

پرمخاطب ترین شبکه اجتماعی

4 از 4

تازه ترين مطالب