web
stats
سپاه چگونه شکل گرفت
en کد مطلب: 61194 | تاریخ مطلب: 1398/01/31
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

از گارد ملی تا سپاه پاسداران؛

سپاه چگونه شکل گرفت

انقلاب اسلامی که به پیروزی رسید، امام خمینی(ره) از بیم کودتای نظامی ارتش به اعضای دولت موقت دستور داد تا زمینه های تشکیل یک گارد ملی را بررسی کنند. حسین لاهوتی با حکم امام مسئول تشکیل این گارد شد که به دلیل آنکه واژه «گارد» یادآور «گارد جاویدان شاهنشاهی» نظام پیشین بود، با پیشنهاد محمد توسلی نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جایگزین گارد ملی شد و امام دستور داد که این نهاد تازه تأسیس زیر نظر دولت موقت اداره شود.

سپاه چگونه شکل گرفت

انقلاب اسلامی که به پیروزی رسید، امام خمینی(ره) از بیم کودتای نظامی ارتش به اعضای دولت موقت دستور داد تا زمینه‌های تشکیل یک گارد ملی را بررسی کنند. حسین لاهوتی با حکم امام مسئول تشکیل این گارد شد که به دلیل آنکه واژه «گارد» یادآور «گارد جاویدان شاهنشاهی» نظام پیشین بود، با پیشنهاد محمد توسلی نام سپاه پاسداران انقلاب اسلامی جایگزین گارد ملی شد و امام دستور داد که این نهاد تازه‌تأسیس زیر نظر دولت موقت اداره شود.


‌چگونگی تشکیل سپاه


محمد توسلی، از اعضای نهضت آزادی، درباره آن ‌روزها، چند سال قبل در یادداشتی نوشته بود:‌ «نبود نیروهای حافظ امنیت با واکنش‌ رهبر فقید انقلاب مواجه شد که اعلام کردند برای جلوگیری از تشنج‌ها و ایجاد نظم، گارد ملی تشکیل شود.تشکیل گارد ملی به دولت موقت و از سوی آن به دکتر ابراهیم یزدی، معاون نخست‌وزیر در امور انقلاب، سپرده شد و او با توجه به همکاری‌ای که با یکدیگر داشتیم و به‌ویژه اینکه کارشناسی ارشد بنده در آمریکا در زمینه سازماندهی بود، تصدی امور مربوط به تدوین اساسنامه آن را به من سپرد.همزمان امام حکمی به آیت‌الله لاهوتی دادند و وی نماینده رهبر انقلاب در پروژه تشکیل امور گارد ملی شد. من و لاهوتی در پادگان باغشاه مستقر شدیم و از 23بهمن تا هفت اسفند -که من به شهرداری تهران رفتم- پیش‌نویسی برای اساسنامه گارد ملی تدوین کردیم که این پیش‌نویس به معاونت امور انقلاب (دکتر یزدی) سپرده شد.در این پیش‌نویس شورای فرماندهی و واحدهایی در زیرمجموعه آن پیش‌بینی شده بود. شورای فرماندهی پنج عضو داشت؛ نماینده وزارت کشور که مسئولیت حفظ امنیت کشور را داشت (سرگردی از ژاندارمری)، نماینده دادستان کل کشور (آقای شهشهانی، دادستان کل، آقای فاتحی را معرفی کردند)، نماینده ستاد مشترک (سرهنگ دیزجی)، نماینده مقام رهبری (آیت‌الله لاهوتی) و نماینده دولت (دکتر ابراهیم یزدی). واحدهایی زیرمجموعه شامل واحدهای آموزش و واحدهای اطلاعات و تحقیقات بود».


محسن رفیق‌دوست نیز در خاطرات خود درباره تشکیل سپاه آورده است: «احساس می‌کردم این سپاهی که در حال شکل‌گیری است، سپاهی نیست که مدنظر امام بوده است. از طرف دیگر در سه تشکل دیگر هم نیروهایی به صورت مسلح فعالیت می‌کردند که شامل گارد انقلاب تحت نظر ابوشریف، گارد دانشگاه (پاسا) با نظارت شهید محمد منتظری و افراد گروه‌های مسلح مبارز قبل از انقلاب که سازمان مجاهدین شکل داده بود، می‌شدند».


رفیق‌دوست در ادامه ذکر خاطراتش از جلسه‌ای می‌گوید که مورد تأیید جواد منصوری، نخستین فرمانده سپاه نیست: «ابوشریف، شهید منتظری و شهید محمد بروجردی از سوی سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی را دعوت کردم و در اتاقی را که در آنجا جمع شده بودیم، قفل کردم. یک کلت کمری 45 داشتم، آن را روی میز گذاشتم و گفتم افرادی که از هر چهار گروه موجود می‌شناسم، همه یک هدف را تعقیب می‌کنند که ایجاد نیرویی برای حفاظت از انقلاب است. شما مبنای قانونی ندارید. حکم ما از سوی امام است که ما را مجاز به فعالیت زیر نظر دولت موقت کرده است.انتقاد عمده آنها به سپاه نظارت دولت موقت بر آن بود که گفتم درهرصورت این حکم امام است. گفتم اگر در این جلسه نتوانیم به نتیجه‌ای برسیم، اول شما سه نفر را می‌کشم، بعد خودم را و همه را راحت می‌کنم. خوشبختانه در آن جلسه به این نتیجه رسیدند که حرف منطقی است و بهتر است بنشینیم و باهم مذاکره‌ای برای ادغام انجام دهیم. قرار شد از هرکدام از این مراکز سه نفر انتخاب شوند. این 12نفر بنشینند و بحث ادغام را پیگیری کنند».


‌واگذاری نظارت بر سپاه به شورای انقلاب


به هر روی، ماجرای کلت کمری رفیق‌دوست درست باشد یا نه، در فروردین سال 58 گروه سه نفره‌ای متشکل از محسن رضایی، محسن رفیق‌دوست و عباس دوزدوزانی در قم نزد امام رفتند و با استدلال‌های خودشان گفتند که سپاه باید زیر نظر شورای انقلاب اداره شود. امام هم در این دیدار با درخواست آن سه نفر موافقت کرد و سپس هاشمی‌رفسنجانی از طرف شورای انقلاب به‌عنوان نماینده این شورا برای پیگیری کارهای سپاه انتخاب شد و از آن پس سپاه تحت نظر دولت موقت اداره نشد.


توسلی در ادامه یادداشت مذکور می‌نویسد: «پس از تصویب پیش‌نویس اساسنامه در شورای فرماندهی و شروع کار واحدهای زیرمجموعه و انتخاب فرماندهان سپاه در چند مرکز استانی و پس از برگزاری اولین گردهمایی فرماندهان و فعالان سپاه پاسداران در پادگان عباس‌آباد که من و لاهوتی نیز در آن شرکت داشتیم، جمعی که با حضور چنین نهادی در دولت موقت موافق نبودند در پادگان جمشیدیه نهادی موازی تشکیل دادند و در همان فروردین 58 پس از انتقال آقای یزدی به وزارت امور خارجه، نهاد سپاه از دولت موقت جدا شد و زیرمجموعه شورای انقلاب قرار گرفت.دکتر چمران که در دولت موقت جایگزین دکتر یزدی، یعنی معاونت امور انقلاب شده بودند، اقدام به تشکیل نیروی ویژه کردند و بنابراین در فاصله اندکی برخی در شورای انقلاب خواستار آن شدند که مدیریت سپاه از کنترل دولت موقت خارج شود؛ بر این اساس مدیریت و فرماندهی سپاه از دولت خارج شد».


پس از آنکه سپاه از دولت موقت جدا شد، نخستین شورای فرماندهی سپاه پاسداران متشکل از جواد منصوری، فرمانده و عضو شورای فرماندهی، عباس آقازمانی (ابوشریف)، مسئول واحد عملیات و عضو شورای فرماندهی، علی‌محمد بشارتی و بعدها محسن رضایی، مسئول اطلاعات و تحقیقات و عضو شورای فرماندهی، سید‌اسماعیل داوودی، مسئول اداری و مالی، محسن رفیق‌دوست، مسئول تدارکات و مرتضی الویری، مسئول روابط عمومی تشکیل ‌شد.


‌اهداف سپاه


سپاه پاسداران که نهاد حافظ انقلاب و ارزش‌های ملی محسوب می‌شد با تصویب اصل150 قانون اساسی وجه قانونی گرفت و بعد از تصویب این قانون دیگر موضوع موقتی‌بودن آن منتفی شد.


این اصل مقرر می‌دارد: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی که در نخستین روزهای پیروزی این انقلاب تشکیل شد، برای ادامه نقش خود در نگهبانی از انقلاب و دستاوردهای آن پابرجا می‌ماند. حدود وظایف و قلمرو مسئولیت این سپاه در رابطه با وظایف و قلمرو مسئولیت نیروهای مسلح دیگر با تأکید بر همکاری و هماهنگی برادرانه میان آنها به‌وسیله قانون تعیین می‌شود».


سپاه بر اساس قانون اساسی باید پاسداران انقلاب اسلامی باشد و گفته می‌شود که در ابتدای کار و حتی پیش از تصویب قانون اساسی اهداف این نهاد نظامی بر پنج محور استوار بود. علاوه بر این اهداف ارزشی و انقلابی، حضرت امام مشخصا توصیه‌هایی به این نهاد مهم داشتند؛ از جمله در یکی از سخنرانی‌های ایشان منتشر‌شده در صحیفه امام، جلد 18، صفحه45، گفته بودند: «باید سعی کنید جهات سیاسی در سپاه وارد نشود که اگر افکار سیاسی وارد سپاه شود، جهات نظامی آن از بین می‌‌رود، همیشه به سپاه سفارش کنید که آنان خودشان را یک جنگنده خدمتگزار مردم بدانند».


همچنین سپاه از دخالت در امور اقتصادی منع شده است؛ چنانکه در سال 96 وزیر دفاع خبر داد که رهبر معظم انقلاب به ستاد کل نیروهای مسلح ایران مأموریت داده تا واگذاری بنگاه‌های اقتصادی «غیرمرتبط» در سپاه پاسداران، ارتش و وزارت دفاع را پیگیری کند.


موضع رهبر انقلاب درباره ورودنکردن سپاه به مسائل اقتصادی غیرمرتبط و نیز دیدگاه امام مبنی‌بر منع دخالت سیاسی نیروهای نظامی حکایت از آن دارد که سپاه باید در محدوده قانون اساسی و ارزش‌های صدر انقلاب عمل کند تا در این صورت همواره مانند 40 سال گذشته فارغ از هرگونه گرایش سیاسی و اقتصادی حافظ منافع ملی باشد.


از: مهرشاد ایمانی


منبع: روزنامه شرق، شنبه 31 فروردین 98


1194

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب