web
stats
ایران، پاکستان و مناسباتی گسست ناپذیر
en کد مطلب: 61228 | تاریخ مطلب: 1398/02/02
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

ایران، پاکستان و مناسباتی گسست ناپذیر

جمهوری اسلامی ایران و پاکستان سال ها روابطی را پیش برده اند که به واسطه ضرورت های انکارناپذیرِ همجواری و طیف گسترده منافع و تهدیدات مشترک، از تلاش های دشمنان همکاری و دوستی تهران و اسلام آباد در امان مانده است.

ایران، پاکستان و مناسباتی گسست ناپذیر

جمهوری اسلامی ایران و پاکستان سال ها روابطی را پیش برده اند که به واسطه ضرورت های انکارناپذیرِ همجواری و طیف گسترده منافع و تهدیدات مشترک، از تلاش های دشمنان همکاری و دوستی تهران و اسلام آباد در امان مانده است.


 «عمران خان» در نخستین روز از دومین ماه بهاری سفر خود به ایران را آغاز می کند تا شاید با نخستین سفر خود به تهران در جایگاه نخست وزیری، روابط کشورش با جمهوری اسلامی ایران را با رونقی تازه همراه سازد.


نخست وزیر پاکستان در صدر یک هیات عالیرتبه سیاسی و اقتصادی در ابتدا راهی مشهد می شود تا پس از زیارت بارگاه امام هشتم، روز دوشنبه دوم فروردین در پایتخت به دیدار و گفت و گو با مسوولان ارشد کشورمان بنشیند.


نخستین سفر عمران خان در مقام نخست وزیری به همسایه غربی از دید بسیاری از تحلیلگران به خاطر موقعیت زمانی و شرایط سیاسی خاص حاکم بر منطقه از اهمیت بالایی برخوردار است.


پاکستان در شرایط کنونی دوران پرتنشی را با همسایه بزرگ خود در شبه قاره سپری می کند. نقطه اوج این تنش ها نبرد هوایی دو کشور بود که به سرنگونی هواپیمای هندی در هشتم اسفندماه منجر شد و نشان داد هند و پاکستان همچنان در مناطق مورد اختلاف در کشمیر با آتشفشانی از تعارضات مواجهند. در گیر و دار این تنش بود که جمهوری اسلامی ایران تلاش کرد از در میانجی گری و حل و فصل اختلافات دو طرف وارد شود.


سفر بالاترین مقام اجرایی پاکستان به کشورمان همچنین در شرایطی صورت می گیرد که دامنه و حوزه تحریم های آمریکایی علیه جمهوری اسلامی ایران رو به گسترش است و تقویت ارتباط سیاسی و اقتصادی میان تهران و اسلام آباد برای دو طرف اهمیتی راهبردی دارد.


از سوی دیگر، گسترش فعالیت گروهک های تروریستی مورد حمایت برخی کشورهای عربی در خاک پاکستان علیه ایران، ضرورت تقویت همکاری های امنیتی و اطلاعاتی میان تهران- اسلام آباد را برجسته کرده است.


اهمیت این مساله زمانی بیشتر به چشم می آید که در آستانه سفر نخست وزیر پاکستان عملیات تروریستی در مرز مشترک دو کشور به وقوع می پیوندد؛ رخدادی که با محکومیت شدید دستگاه دیپلماسی جمهوری اسلامی همراه شد و نشان داد روابط دوستانه تهران- اسلام آباد، دشمنی های جدی و آشتی ناپذیر را برمی انگیزد.


 ** سفری که انتظار می رفت زودتر انجام شود


حدود هشت ماه از دستیابی عمران خان به بالاترین منصب دستگاه اجرایی پاکستان گذشت تا نخست وزیر تازه نفس، به عنوان دهمین مقصد سفر خارجی خود، مهمان همسایه غربی شود.


عمران خان که اندک زمانی پس از ادای سوگند و به دست گرفتن سکان اداره کشورش به ریاض سفر کرد و ماه ها بعد خود میزبان ولیعهد سعودی شد، این بار به دعوت «حسن روحانی» رییس جمهوری کشورمان و بر اساس ضرورت های منطقه و منافع مشترک راهی تهران شده تا در مورد مسایل مهم فی مابین با وارد گفت و گو شود.


در شرایطی که از دید بسیاری از ناظران، عربستان با تکیه بر مشکلات اقتصادی پاکستان به عنوان نقطه ضعف اسلام آباد، به دنبال جذب هر چه بیشتر دولت عمران خان و تضعیف موقعیت سیاسی و دیپلماتیک ایران در منطقه است، سفر مقام پاکستانی در راس هیاتی اقتصادی و سیاسی می تواند حامل پیام و معنای مهمی برای مقام های ریاض باشد و استقلال عمل پاکستانی ها را به تصویر بکشد.


وجود مرزهای طولانی، مسایل امنیتی مشترک، وجود اشتراکات فراوان تاریخی، فرهنگی و دینی میان دو طرف، منافع اقتصادی متقابل و ... سال های طولانی است که ایران و پاکستان را به عنوان دو همسایه پیگیرِ حسن همجواری در کنار یکدیگر نگه داشته است.


عضویت فعال ایران و پاکستان در مجامع بین المللی چون سازمان همکاری های اسلامی، سازمان اکو، گروه دی 8، جنبش عدم تعهد و ... در کنار همکاری آنها در حوزه های مختلف، از منافع و گرایش های مشترک میان دو کشور نشان دارد؛ گرایش هایی که از این پس هم می تواند مبنایی برای تعمیق هر چه گسترده تر مناسبات قرار گیرد.


تجربیات تاریخی نشان داده ایران و پاکستان برای افزایش قدرت و رفاه مردم خود ناگزیر از توسعه همه جانبه روابط هستند و این مساله زمینه همکاری بلند مدت و گسترده میان تهران- اسلام آباد را فراهم می کند.


بر اساس توافق دو طرف در بیستمین کمیسیون مشترک اقتصادی ایران و پاکستان در سال 1396، حجم روابط تجاری ایران و پاکستان، تا ظرفیت پنج میلیارد دلار قابل گسترش است و تحقق این هدف تنها در سایه اهتمام تهران و اسلام آباد شدنی است. برقراری ارتباطات بانکی و نهایی شدن موافقتنامه تجارت آزاد از ملزومات اصلی دستیابی به هدف پنج میلیارد دلاری است.


از سوی دیگر الزامات مبارزه با تهدیدات مشترک چون فعالیت گروهک های تروریستی، افراطی گری، قاچاق مواد مخدر و مهاجرت غیر قانونی و ... همکاری های گسترده امنیتی و اطلاعاتی میان نهادهای انتظامی و امنیتی میان دو طرف را گریزناپذیر کرده است.


 **رویکرد سازنده و متقابل تهران و اسلام آباد


آنچه مسلم است اینکه اراده سیاسی مستحکم و سازنده ای میان مقامات عالی رتبه تهران و اسلام آباد برای گسترش و تعمیق همکاری ها به وجود آمده است. جمهوری اسلامی ایران که همواره حسن همجواری و تعامل سازنده با همه همسایگانش را جزو اصول سیاست خارجی خود قرار داده، با توجه به منافع متقابل سیاسی، امنیتی و اقتصادی، از گسترش روابط با پاکستان استقبال می کند.


از سوی دیگر، دولت پاکستان هم نسبت به تعمیق مناسبات با تهران رویکرد مثبتی دارد تا جایی که بسیاری از تحلیلگران پس از پیروزی حزب «تحریک انصاف» در انتخابات پارلمانی 2018 و به واسطه موضع گیری های عمران خان، گرایشی جدی از سوی پاکستان به سمت جمهوری اسلامی ایران را پیش بینی می کردند.


با این حال چالش های اقتصادی پاکستان، تنگناهای تحریمی پیش روی ایران و ریخت و پاش های مقام های سعودی و وعده های نجومی آنان، معادلات منطقه را از خود متاثر کرده است.


هرچند وعده سعودی ها برای سرمایه گذاری و کمک های مختلف به پاکستان مناسبات میان اسلام آباد و ریاض را سودمند ترسیم می کند، ولی همپیوندی های سیاسی، امنیتی و اقتصادی ایران و پاکستان، ریسمان ارتباط میان تهران- اسلام آباد را در طول سالیان مستحکم نگه داشته است.


سفر عمران خان به کشورمان، از دید بسیاری از تحلیلگران در چارچوب تلاش پاکستان برای برقراری توازن میان تهران و ریاض در ارتباط با اسلام آباد تفسیر می شود.


از دید تحلیلگران سفرهای پرشمار عمران خان به کشورهای منطقه در هشت ماه گذشته هم ناشی از تلاش وی برای جلب کمک های مالی برای غلبه بر وضعیت بحرانی ذخایر ارزی پاکستان و قابل درک است.


با این حال آنچه مشخص است اینکه تنها گزینه پیش روی دو کشور برای غلیه بر مشکلات مشترک همراهی و همگامی برای دستیابی به منافع مشترک است که شمار و گستره این منافع نیز انکارناپذیر و غیرقابل چشم پوشی است.


منبع: گروه تحلیل، تفسیر و پژوهش های خبری ایرنا، 1 اردیبهشت 1398


1197

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب