web
stats
تهدیدها و فرصت ها برای برنامه های پیشگیری از آسیب ها
en کد مطلب: 61237 | تاریخ مطلب: 1398/02/02
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

شبکه های پیام رسان

تهدیدها و فرصت ها برای برنامه های پیشگیری از آسیب ها

شبکه های اجتماعی پیام رسان با تنوع و تعدد فراوان با سرعت بسیار زیادی در حال گسترش هستند و میلیون ها مخاطب را در تمام سنین به خود اختصاص داده است. در واقع این شبکه ها به عنوان ابزارهای نوین، جدید و بسیار جذاب و کم هزینه سبک جدیدی از ارتباطات را به شکل مجازی ارایه می دهد ودسترسی به جوانان و نوجوانان که به نوعی مهم ترین گروه در معرض خطر آسیب های اجتماعی و مخاطبان و علاقه مندان اصلی این شبکه ها هستند، فرصت بسیار مناسبی ایجاد می کند تا با پرداخت هزینه ای بسیار اندک به آموزش و تغییر نگرش جوانان در همین فضاها پرداخته شود.

تهدیدها و فرصت ها برای برنامه های پیشگیری از آسیب ها

شبکه‌های اجتماعی پیام‌رسان با تنوع و تعدد فراوان با سرعت بسیار زیادی در حال گسترش هستند و میلیون‌ها مخاطب را در تمام سنین به خود اختصاص داده است. در واقع این شبکه‌ها به عنوان ابزارهای نوین، جدید و بسیار جذاب و کم‌هزینه سبک جدیدی از ارتباطات را به شکل مجازی ارایه می‌دهد که به سبب جذابیت آن در سرعت انتقال و وسعت مخاطبان طی سال‌های اخیر به‌شدت فراگیر شده است.


نمی‌توان کتمان کرد که بخش وسیعی از جامعه ایران به‌ویژه جوانان عضو آنها هستند. چه عضو شبکه‌هایی که در حال حاضر محدودیتی برای دسترسی ندارند و چه شبکه‌هایی که برخلاف محدود کردن دسترسی به آن، اما به مدد ابزار نوین عبور از فیلتر، همچنان به این شبکه‌ها دسترسی دارند.


آنچه به نقل از سایت‌های اینترنتی و پژوهش‌های غیررسمی مشاهده می‌شود، در حال حاضر یکی از معروف‌ترین سایت‌های فعال و در عین حال معروف شبکه اجتماعی به بیش از 800 میلیون نفر کاربر، خدمات ارایه می‌دهد.


طبق آخرین نظرسنجی موسسه نظرسنجی «پیو» در سال 2013 که به بررسی تعداد کاربران بزرگسال عضو در شبکه‌های مجازی از سال 2005 پرداخته است، حدود 72درصد از بزرگسالان حاضر در اینترنت، در شبکه‌های مجازی نیز حضور دارند و جوانان، پیشتاز حضور در این فضاهای مجازی هستند.


 فیس‌بوک، توییتر و یوتیوب، شناخته‌شده‌ترین شبکه‌های اجتماعی فعال در جهان هستند که براساس برخی آمار، در مجموع بیش از یک میلیارد کاربر را در خود جای داده‌اند.


در بررسی کلی این شبکه‌ها صرف‌نظر از تهدیدها ولی فرصت‌های آموزشی و فضاهایی مناسب جهت تغییر نگرش ایجاد می‌کنند که فی‌النفسه ارزشمند و فرصت است.


به‌طور مثال درخصوص آموزش پیشگیری و درمان اعتیاد بیش از ده‌ها صفحه آموزشی وجود دارد که به انتشار کتب و مقالات و آخرین اخبار پیشگیرانه درخصوص عوارض مواد اعتیادآور می‌پردازد.


 دسترسی به جوانان و نوجوانان که به نوعی مهم‌ترین گروه در معرض خطر آسیب‌های اجتماعی و مخاطبان و علاقه‌مندان اصلی این شبکه‌ها هستند، فرصت بسیار مناسبی ایجاد می‌کند تا با پرداخت هزینه‌ای بسیار اندک به آموزش و تغییر نگرش جوانان در همین فضاها پرداخته شود اما مسلما در همین شبکه‌ها فضاهای ناامنی توسط سودجویان طراحی می‌شود تا جوانان را به سمت انواع ناهنجاری‌های اجتماعی و فسادهای اخلاقی سوق دهند پس راهکار چیست و آیا فرصت‌ها، ارزش چشم‌پوشی از تهدید‌ها را دارد یا تهدیدها آن‌قدر مهم است که ارزش چشم‌پوشی از فرصت‌ها را داشته باشد؟


مسلما فیلتر کردن و برخورد سلبی با این فضاها یکی از اولین راهکارهاست اما تجربه نشان داده است که راهی بسیار کوتاه‌مدت و بی‌نتیجه! چراکه علاوه بر کاهش سطح خشنودی اجتماعی، باعث رو آوردن جوانان به استفاده از ابزارهای نوین عبور از فیلتر می‌شود که این خود خطرات و پیامدهای منفی دیگری از جمله آشنایی با تبلیغات فسادهای اخلاقی است که در صفحات فیلترشکن رایج است، اینجاست که همانند سیاست «توسعه کاهش تقاضا» به جای مبارزه «صرف» با اعتیاد، باید روی تغییر نگرش و فرهنگ‌سازی از این شبکه‌ها سرمایه‌گذاری کرد.


اشاعه و ساخت گروه‌های مختلف مجازی مخصوصا گروه‌های همسان می‌تواند در ترویج فرهنگ پیشگیرانه از آسیب‌های اجتماعی و مخصوصا اعتیاد همراه با برگزاری جلسات بارش افکار از نوع مجازی کمک شایانی به ترویج فرهنگ پیشگیرانه کند.


 بررسی‌های سبب‌شناسی و مصاحبه‌های غیررسمی با نوجوانان و جوانان مخاطب این شبکه‌ها نشان می‌دهد که آنان به دلایل متعدد به این شبکه‌های اجتماعی روی می‌آورند:


 -گروهی برای رهایی از تنهایی خود و عدم اعتماد به نفس در تعاملات روزمره در محل آموزش و محل کار، چون نمی‌توانند در دنیای واقعی روابط اجتماعی خوب و مناسبی داشته باشند به همین دلیل خیلی زود جذب این نوع شبکه‌ها و ارتباطات می‌شوند. این در حالی است که افسردگی و انزوا یکی از دلایل مهم گرایش به اعتیاد در جامعه است و مدیریت دولتمردان و قانونگذاران در این شبکه‌ها، باعث ارتقای نسبی سلامت روان و کمک به افزایش اعتماد به نفس و سایر مهارت‌های اجتماعی افراد در فضای واقعی می‌شود.


 -گروهی برعکس به دلیل ارتباط اجتماعی قوی و علاقه‌مندی به توسعه روابط اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی به این شبکه‌ها روی می‌آورند. این گروه می‌توانند شرکای خوبی برای سیاستگذاران در توسعه آموزش و تغییر نگرش‌های افراد باشند و با کمک آنان براساس الگوی آموزشی گروه همتا، بسیاری از آموزش‌ها و فرهنگ‌سازی‌ها و تغییر نگرش‌ها از طریق آنان صورت بگیرد.


 - اما بخش عمده‌ای از جوانان به دلیل پر کردن اوقات فراغت، کسب نشاط، نداشتن هدف، شغل و برنامه مشخص، مشتریان این شبکه‌ها هستند وبه دنبال افزایش مقبولیت خود در گروه و لذت‌جویی که اقتضای سن آنان است به این گروه‌ها می‌پیوندند.


در اکثر این شبکه‌های اجتماعی روابط زنجیره‌ای بین افراد وجود دارد که با مرور زمان باعث اعتماد و دلبستگی میان آنها می‌شود تا جایی که پس از مدتی این روابط مجازی تبدیل به روابط واقعی و چهره به چهره و حتی آغاز دوستی‌های جدید می‌شود و چنانچه اعضایی از طبقه متخصصان آسیب‌های اجتماعی (پزشکان، روانشناسان، جامعه‌شناسان، مددکاران) در گروه‌های مجازی دوستانه جوانان وارد شوند با بهره‌مندی از این دلبستگی و اعتماد و محبوبیتی که اعضای گروه به آنان پیدا می‌کنند، می‌توانند نقش عمده‌ای در آموزش و تغییر نگرش نسبت به گرایش به سمت بسیاری از آسیب‌ها ازجمله اعتیاد منجر شود. در حالی که فضای فعلی به‌گونه‌ای است که به سبب محدودیت دسترسی برای افراد تاثیرگذار، غالبا کسانی که پویا و فعال در این شبکه‌ها هستند، می‌توانند نقش منفی و آسیب‌زایی برای جوانان ما ایجاد کنند.


 هر فرد یا سازمان دولتی یا خصوصی می‌تواند با داشتن یک صفحه یا گروه مجازی-سازمانی در این شبکه‌ها، ارسال‌کننده یا دریافت‌کننده بسیاری از محتویات آموزشی و ماموریت‌های حرفه‌ای مربوط به خود باشد و آن‌گونه که دوست دارد و لازم می‌داند خود و کالا و خدمات خود را به اطرافیان و سایر مردم معرفی کند.


 شبکه‌های اجتماعی برخلاف تلویزیون (یک‌طرفه)، فرصت و تعاملی برای گفت‌وگوهای دونفره یا چندنفره را حتی در سطح فراملی و دسترسی سریع و ساده و آزاد به جدیدترین اطلاعات و دانش روز جهان را مهیا می‌کند. به اشتراک گذاشتن اطلاعات، یکی از اصلی‌ترین کاربردهای این شبکه‌هاست که در کنار تهدید می‌تواند اما فرصتی مناسب نیز برای آموزش مهارت‌های زندگی و پیشگیری از آسیب‌ها و تغییر نگرش‌ها را در قالب فیلم و عکس (بهره‌مندی از صوت و تصویر و تاثیر‌گذاری آن) فراهم کند.


در جمع‌بندی می‌توان گفت این شبکه‌ها با وجود معایب و آسیب‌هایی که برای جوانان دارد اما دارای مزایای غیرقابل انکار است. اولین و مهم‌ترین این مزایا را می‌توان انتشار سریع و بسیار ارزان و مقرون به صرفه اطلاعات و دانش روز دانست که منجر به افزایش قدرت تحلیل و تقویت روحیه مشارکت در سطح جامعه می‌شود و این یکی از مهم‌ترین مزایایی است که باید مورد توجه دولتمردان در جهت فرهنگ‌سازی رفتارهای جامعه قرار گیرد.


از دیگر مزایای شبکه‌های اجتماعی، بهره‌مندی ارزان از خردجمعی است.


 در شبکه‌های اجتماعی، امکان بیان ایده‌ها و نظرها به‌صورت داوطلبانه و همزمان تعامل با افکار، سلیقه‌ها و نظرهای دیگران را فراهم آورده و خط‌کشی بین مخاطب و رسانه را از بین می‌برد و به متخصصان آسیب‌های اجتماعی فرصت می‌دهد تا با نفوذ به درون گروه‌های این شبکه‌ها، از وضعیت نگرش و حتی سطح دانش مخاطبان مطلع شوند و به جای مطرود کردن جوانان در معرض خطر، با تعامل مثبت سازنده و ایجاد جذابیت آنچه در ذهن و پیش‌نویس برنامه عملیاتی خود دارند در همان فضای تهدید تبدیل به فرصت کنند.


یکی از مهم‌ترین چالش‌ها و تهدید‌های این شبکه‌ها از فیس‌بوک گرفته تا تلگرام، اینستاگرام و واتس‌آپ و... امکان قرار دادن مطالب (نوشته‌ها)، اطلاعات و نظرها، عکس‌ها و تصویرهای ناهنجار عرفی و شرعی است که ممکن است برای افراد و اعضا خطرناک باشد که از آن جمله می‌توان به تبلیغ انواع آسیب‌های اجتماعی مانند مصرف مواد اعتیادآور، فحشا و... اشاره کرد.


آنچه مسلم است این است که حتی با وجود فیلترینگ و برخورد سلبی یا قهری بازهم آنان به این شبکه‌ها دسترسی پیدا می‌کنند لذا، بررسی علل و ریشه‌یابی و توجه به پیامدهای منفی و تهدیدهای ناشی از آن و در پیش گرفتن راه‌های اصلاحی، قطعا نتایج بهتری را به همراه خواهد داشت.


درنهایت وقتی مساله عوارض منفی استفاده از یک شبکه اجتماعی مطرح باشد، کار اساسی آن است که با جامعه انسانی گروه هدف به زبان همان گروه سخن گفت و با تکیه بر مهارت‌های زندگی که منجر به کاهش تقاضا و فرهنگ‌سازی و آموزش‌هایی برمبنای صمیمیت که متاسفانه یک پدیده کمی غریب در اقدامات پیشگیرانه ماست و با اجتماعی کردن مبارزه با همه آسیب‌های اجتماعی و ایجاد فرهنگ کاهش تقاضا (به جای صرفا مبارزه با عرضه) کاری کنیم که با مسلح کردن هر خانواده به ابزار تعهد و مسوولیت‌پذیری برای مبارزه اجتماعی با همه آسیب‌ها، به آنان به چشم شرکا و همراهان حکومت نگریسته شود تا حتی اگر باران آسیب‌های اجتماعی نیز بارید خانواده ما در امان باشد.


از: آزاده اولیایی


منبع: روزنامه اعتماد، دوشنبه 2 اردیبهشت 98


1194

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب