web
stats
داده های شخصی ما در میدان جنگ اطلاعاتی
en کد مطلب: 62265 | تاریخ مطلب: 1398/03/04
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

بررسی حق و حقوق کاربران در دنیای دیجیتال به روایت یک حقوق دان؛

داده های شخصی ما در میدان جنگ اطلاعاتی

اگر ما خوشحالیم که نتایج جست وجوی گوگل شبیه چیزی است که می خواهیم، اگر از پیشنهادهای فالوی توییتر استقبال می کنیم، اگر اینستاگرامی که علایق ما را می شناسد، ترجیح می دهیم، اگر برای مسیریابی به اپلیکیشن هایی پناه می بریم که کم ترافیک ترین راه را نشان دهد و هزارویک دستگاه و برنامه هوشمند دیگر که از کفش تا فرق سر ما را درگیر می کنند، با آغوش باز پذیراییم، یعنی باید آمادگی این را هم داشته باشیم که اطلاعات شخصی مان برخلاف رضایتمان جمع شوند، پردازش، منتشر و فروخته شوند.

داده های شخصی ما در میدان جنگ اطلاعاتی

اگر ما خوشحالیم که نتایج جست‌وجوی گوگل شبیه چیزی است که می‌خواهیم، اگر از پیشنهادهای فالوی توییتر استقبال می‌کنیم، اگر اینستاگرامی که علایق ما را می‌شناسد، ترجیح می‌دهیم، اگر برای مسیریابی به اپلیکیشن‌هایی پناه می‌بریم که کم‌ترافیک‌ترین راه را نشان دهد وهزارویک دستگاه و برنامه هوشمند دیگر که از کفش تا فرق سر ما را درگیر می‌کنند، با آغوش باز پذیراییم، یعنی باید آمادگی این را هم داشته باشیم که اطلاعات شخصی‌مان برخلاف رضایتمان جمع شوند، پردازش، منتشر و فروخته شوند.


تمام این پیشرفت‌های هوش مصنوعی و الگوریتم‌محور از یک منبع تغذیه می‌کنند: بیگ‌دیتا. منابع بزرگی از داده که همواره و بی‌وفقه بر حجمشان افزوده می‌شود اما این منابع عظیم داده از چه چیزی تشکیل شده‌اند؟ معمولا «داده‌های شخصی» ما.


با دیجیتال‌شدن جنبه‌های مختلف زندگی هر روز و هر ساعت داده‌های شخصی بیشتری تولید می‌شوند.


این اطلاعات شخصی از کجا می‌آیند؟ از فرم‌های آنلاینی که برای گرفتن یک سرویس پر می‌کنیم. وقتی اینترنتی بیمه می‌خریم، وقتی اپلیکیشن قدم‌شمار قدم‌های مارا می‌شمارد یا اپلیکیشنی که حواسش هست امروز کجا‌ها دویدیم، چه خوردیم، به سمت کدام آدرس راندیم. وقتی از در اتوماتیک فروشگاهی ردی می‌شویم و سنسوری ما را جزء آمار وارد می‌کند، وقتی توییت می‌کنیم، عکسی با لوکیشن در شبکه‌های اجتماعی می‌گذاریم؛ همین که چه سایتی را می‌بینیم و هر ساعت چقدر زمان صرف می‌کنیم.


ما داریم قطره قطره قطره سوخت برای مصرف‌کنندگان داده تولید می‌کنیم.


ما آدم‌های امروز درست وسط میدان یک نبرد گیر کرده‌ایم. جنگ بر سر تسلط بر اطلاعات شخصی. اشتهای سیری‌ناپذیر شرکت‌ها و سازمان‌های خصوصی و دولت‌ها برای داده‌های مربوط به افراد. هر چه بیشتر درباره افرادی که با آنها سروکار دارند بدانند، بهتر می‌توانند آنها را تحت کنترل داشته باشند، تصمیم‌های هدفمندتری بگیرند و بازدهی خود را بالا ببرند.در میانه این نبرد من و شما، بازندگان جنگیم.


از این رو در سال‌های اخیر برای اینکه جراحت این جنگ اطلاعاتی افراد را از پای در نیاورد، در گوشه و کنار دنیا راه‌حل‌های قانونی‌ای ایجاد شده‌اند. از جمله قوانین «حمایت از داده‌های شخصی». در واقع کارکرد اصلی قوانین «حمایت از داده‌های شخصی» آن است که به افراد کمک کند تا خودشان بتوانند بر داده‌های شخصی‌شان کنترل داشته باشند.


اما نباید در مورد قدرتی که این قوانین به افراد اعطا می‌کند اغراق کرد؛ آن هم در زمانه‌ای که دولت‌های شرکت‌های خصوصی که غول‌های دیجیتال را هم شامل می‌شود هر روز بیشتر از دیروز نعمت استفاده از تحلیل‌های مبتنی بر «بیگ‌دیتا» را می‌ستانند و شهروندان عادی نیز هر روز مشتاقانه‌تر به سمت استفاده از تکنولوژی‌های «هوشمند» می‌روند.


همین بیشترشدن کاربرد استفاده از داده‌های شخصی باعث شده که این اطلاعات تبدیل به کالای ارزشمندی شوند. مانند کمپانی‌ فیس‌بوک که با بهره‌بردن و پردازش اطلاعات شخصی کاربرانش و بدون اینکه از آنها حق عضویت بگیرد، با نرخ اولیه 104 میلیون دلار به بورس عمومی عرضه شد.


قوانین و مقررات حمایتی از داده‌های شخصی


برای اولین بار در دهه 70 پارلمان اروپا تصمیم گرفت برای حمایت از داده‌های شخصی سازوکاری قانونی‌ پیش‌بینی کند. البته قبل از آن در چند قلمرو حقوق اروپایی به طور خاص قوانین حمایت از داده‌های شخصی وجود داشتند. 40 سال بعد در سال 2012 وقتی تکنولوژی تغییر کرده و این تغییرات خطرات و چالش‌های جدیدی نیز به همراه خود آورده بود، زمان آن بود که به قانون جدیدی برای حمایت از داده‌های شخصی فکر شود.


ماحصل سال‌ها مطالعه و بحث در ارگان تصمیم‌گیری اتحادیه اروپا متن نهایی مقررات عمومی حمایت از داده‌ها بود که در سال 2016 تصویب و در می ‌سال  2018 لازم‌الاجرا شد. اما صرف‌نظر از این مقررات متحدالشکل اروپایی در کشور‌های مختلفی نهضت حمایت از داده‌های شخصی منجر به تدوین و تصویب قوانین خاص شد. از جمله در ایران نیز از پیش‌نویس لایحه صیانت از داده‌های شخصی در سال 97 رونمایی شد.


اما چرا باید قانون‌گذار وارد این عرصه شود و برای حمایت از دادهای شخصی دست به قانون‌گذاری بزند؟ مگر سروکارداشتن آزادانه شرکت‌های خصوصی و نهاد‌های عمومی با داده‌های شخصی کدام ارزش را به خطر می‌اندازد و باعث کدام نابسامانی در جامعه انسانی امروز می‌شود که باید تحت کنترل و نظارت عمومی قرار بگیرد؟


در پاسخ می‌توان به دو نکته اشاره کرد:


1.  یکی از موضوعاتی که در بحث حریم خصوصی مطرح است، حریم خصوصی اطلاعاتی است؛ یعنی فرد این حق را دارد که کنترل اطلاعات شخصی خود را در دست داشته باشد و این اطلاعات تنها با اجازه او و آن هم در حوزه‌ای که او تعیین می‌کند، امکان فاش‌‌شدن یا استفاده‌شدن داشته باشند.


اما در دنیای الگوریتم‌ها دیگر مسئله فقط فاش‌شدن رازهای شخصی نیست. مسئله آن است که دیگرانی که داده‌های شخصی ما را استفاده می‌کنند، می‌توانند از این طریق روی انتخاب‌ها و تصمیم‌های ما تأثیر بگذارند. به تدریج بر اساس آنچه از ما می‌دانند ما را با خط خاصی از محتویات پیشنهادی محاصره می‌کنند و خودمختاری و استقلال شخصی ما را از بین می‌برند. این امر یعنی لطمه به وجه ممیزه انسان از سایر موجودات و اینکه انسان موجودی انتخابگر است و قرار است در سایه انتخاب‌های مستقل خود استعدادهایش را شکوفا کند.


2. در اقتصاد دیجیتال امروز داده حکم ارز را دارد. داده‌های شخصی ارزش اقتصادی عجیبی پیدا کرده‌اند. بر اساس برخی برآوردها ارزش مالی داده‌های شخصی شهروندان اروپایی تا چیزی حدود یک تریلیون یورو تا سال 2020 رشد خواهد کرد. مانند هر امر ارزشمند دیگری جمع‌آوری، تحلیل و انتقال آنها باید ضابطه‌مند باشد. همان‌قدر که باید فرصت‌های جدیدی که اقتصاد دیجیتال جهانی در اختیار ما قرار می‌دهد را پذیرا باشیم، به همان نحو هم مهم است که برای مطالبه کاربران و مشتریان خدمات دیجیتال تضمین کنیم که حریم خصوصی و امنیت داده‌های آنها نیز تأمین و تضمین می‌شود.


دقیقا همین این دو موضوع مبنای آن قرار گرفتند که مقررات حمایت از داده‌های اتحادیه اروپا بازنگری شوند. این مقررات عمومی جدید به هر دو جنبه اهمیت اقتصادی و اهمیت انسانی داده‌های شخصی توجه کرده است.


در یادداشت‌های بعدی از این سلسله‌مطالب بیشتر به مطالعه رابطه حمایت از داده‌های شخصی با حریم خصوصی می‌پردازیم.


همچنین خواهیم دید که حق حمایت از داده‌های شخصی در واقع «مجموعه‌ای» از حقوق و اختیارات مختلف است که به تفصیل به هر یک از حق‌های این مجموعه خواهیم پرداخت.


از: آمنه دهشیری، حقوق‌دان و پژوهشگر حقوق سایبری


منبع: روزنامه شرق، پنج شنبه 2 خرداد 1398


1497

. انتهای پیام /*
 

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

دانشگاه تبریز برگزار می کند:

ایران و دیوان بین المللی دادگستری

2 از 4

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

انجمن جامعه شناسی ایران برگزار می کند:

ایدئولوژی و امر خیالی از لاکان تا آلتوسر

3 از 4

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

دانشکده نفت برگزار می کند:

یکجانبه گرایی و حقوق بین الملل

4 از 4

تازه ترين مطالب