web
stats
ژئواکونومی دریای خزر و تاثیر آن بر تأمین امنیت انرژی در اتحادیه اروپا
en کد مطلب: 39775 | تاریخ مطلب: 1397/05/27
نسخه چاپی | ارسال به دوستان

ژئواکونومی دریای خزر و تاثیر آن بر تأمین امنیت انرژی در اتحادیه اروپا

با فروپاشی شوروی، جمهوری های جدید به ویژه جمهوریهای حوزه خزر که برخوردار از ذخایر انرژی هستند، با جلب توجه اتحادیه اروپا و دولت های بزرگ موجب شدند سرمایه گذاریهای وسیع در زمینه کشف و استخراج و انتقال نفت در این منطقه صورت گیرد. هدف مقاله حاضر، مطالعه استراتژی های نوین امنیت تأمین انرژی در سیاست های آتی انرژی اتحادیه اروپا با توجه به منابع موجود در کشورهای حوزه دریای خزر می باشد.

ژئواکونومی دریای خزر و تاثیر آن بر تأمین امنیت انرژی در اتحادیه اروپا

اتحادیه اروپا بزرگ ترین واردکننده نفت و گاز دنیا با حدود 29 درصد از کل واردات انرژی دنیا، شدیداً تحت تأثیر تغییرات بازار انرژی است. در همین حال افزایش روزافزون قیمت های نفت به واسطه ورود بازیگران جدید به حوزه انرژی باعث شده است تا نیاز به طراحی استراتژیهای نوین امنیتی و خارجی مشترک در زمینه انرژی به وضوح عیان گردد.


به دلیل وابستگی به واردات انرژی از روسیه (که 27 درصد از بازار انرژی اتحادیه اروپا را در اختیار دارد) و بیثباتی سیاسی و ناامنی کشورهای حوزه خلیج فارس، اتحادیه اروپا در پی اتخاذ سیاست های نوینی در زمینه امنیت انرژی و پیریزی استراتژیهای پایدار برای تأمین مطمئن انرژی در آینده است.


با فروپاشی شوروی، جمهوری های جدید به ویژه جمهوریهای حوزه خزر که برخوردار از ذخایر انرژی هستند، با جلب توجه اتحادیه اروپا و دولت های بزرگ موجب شدند سرمایه گذاریهای وسیع در زمینه کشف و استخراج و انتقال نفت در این منطقه صورت گیرد. هدف مقاله حاضر، مطالعه استراتژی های نوین امنیت تأمین انرژی در سیاست های آتی انرژی اتحادیه اروپا با توجه به منابع موجود در کشورهای حوزه دریای خزر می باشد.


با توجه به موضوع امنیت انرژی، ویژگی های ژئوپلیتیکی و ژئواکونومیکی انرژی در حوزه دریای خزر، شرایط حاکم بر روابط اتحادیه اروپا با کشورهای این حوزه و نیز بازیگران عمده حاضر در این منطقه، این سؤال پیش میآید که گرایش اتحادیه اروپا به منابع حوزه دریای خزر چه نقشی در تأمین امنیت انرژی برای کشورهای اروپایی دارد؟ نتایج تحقیق نشان می دهد سیاست خارجی اتحادیه اروپا برای ذخایر انرژی حوزه خزر اهمیت ویژه ای قائل است و بدین سبب تلاش فراوانی برای همکاریهای اقتصادی و تجاری گسترده با این منطقه می نماید.


تأثیرگذاری عوامل ژئوپلیتیکی بر امنیت بـین المللـی عرضـه انـرژی، اتحادیـه اروپـا را نسبت به سایر کشورهای جهان بیشتر دچـار نگرانی نموده است. سـران کشـورهای عضـو کمیسیون و کارشناسان امنیتـی – خارجی و انـرژی اتحادیـه اروپـا، را در دو کتــاب ســبز بــرای امنیــت انــرژی سالهای 2000 و 2006 تدوین نمودند که راهنمای سیاست خارجی انرژی برای اروپا تک تک اعضا در سطح ملی گردیده است، اما در ارزیابی های واقع بینانه از سیاسـت انرژی اتحادیه اروپـا، «رهیافـت تجربـه برای پیگیــری منــافع آتــی» در آینـده مـی باشد.


بحران های اقتصادی و سیاسی خـارج از اروپـا – در کشورهای تولیدکننده نفت خاورمیانـه، آسیای مرکـزی یـا در روسـیه - تـأثیر منفـی  شدیدی بر ثبـات سیاسـی و اقتصـادی اروپـا خواهند داشت دولت های عضو اتحادیه اروپـا باید هنگام ارتباط با کشـورهای جهـان سـوم مقاصد اقتصادی خویش را از مقاصد سیاسـی جـدا نماینـد و نیـز مراقـب باشـند تـا در دام ناسیونالیسم انرژی گرفتار نشوند.


در حقیقت از آغاز قـرن بیسـت و یکـم، رقابت میان قدرت های بـزرگ بـر سـر منـابع انرژی و خطوط انتقال فزایش یافته است رشــد فزاینــده قیمــت و ملاحظات ژئوپلیتیکی، مقوله امنیت انـرژی را پیچیده تر نموده است حـوزه خـزر بـه دلیـل ذخایر انرژی و موقعیت استراتژیک برای قدرت های بزرگ دارای اهمیت ویژه است.


پنج کشور منطقه آسیای مرکـزی (قزاقسـتان، قرقیزســـتان، تاجیکســـتان، ترکمنســـتان و ازبکستان) سـه همـراه کشـور قفقـاز جنـوبی (ارمنستان، آذربایجان و گرجستان) در شـرق و غــرب منطقــه غنــی از انــرژی خــزر واقــع شده اند قزاقستان و آذربایجـان دارای ذخـایر عظــیم نفــت و جــز کشــورهای عمـــده صادرکننده نفت هستند و ترکمنستان نیز در سال های اخیر در زمینه صادرات نفـت و گـاز رشد سریعی داشته اسـت بی گمان عوامـل ژئوپلیتیکی و رقابت قدرت های بزرگ در ایـن منطقه بیش از هر مکان دیگری عینیـت دارد.


عضویت کشورهای اروپـای شـرقی در اتحادیـه اروپا باعث گردید تا منطقه حوزه دریای سـیاه و قفقاز جنوبی به عنوان کـانون امنیـت انـرژی اتحادیه اروپــا تبــدیل گــردد. اتحادیه اروپا به وســیله همکاری های منطقه ای گسترده بـا کشـورهای عرضــه کننــده، انتقــال دهنــده و واردکننــده توانسته است بر پیوستگی حوزه اقتصادی و انــرژی تــأثیر فراوانــی بگــذارد و وابســتگی متقابـل کشـورهای شـریک در ایـن زمینـه را فراهم نماید در واقع اتحادیه اروپا به امنیـت انرژی درسـطح وسـیعی مـی نگرد و معتقد است کـه تـدابیر اقتصـادی و سیاسـی اولـین مرحله جهت تضمین دستیابی به منابع انرژی می باشد جهـت رفـع موانـع رقابـت و بهبـود  امنیت انـرژی، کمیسـیون اتحادیـه اروپـا بـر زیر ساخت های جدید شامل، پایانه هایی جهت دریافت گاز طبیعی مایع.


ایجاد خطوط لوله جدید از منطقه خزر و شمال آفریقا چـارچوب هـای واحـد انـرژی اروپـایی بـرای بازارهــای نفــت و گــاز قــاره کــه ســاختار شرکت های انرژی در بازارهـای انـرژی داخلـی شان را بـا چـالش مواجـه مـی کند، پافشاری می کند.


این موارد به خوبی نشان از گرایش اتحادیه اروپا به منـابع حـوزه خـزر و امنیت انرژی در این منطقه جغرافیـایی دارد. همچنین همکاری های اتحادیه اروپا با منطقه خزر علاوه بر اینکه اقتصادی باشد برمبنـای، مباحـث ژئواسـتراتژیک نیـز هسـت اتحادیـه اروپــا در منطقــه در پــی ملاحظــات انــرژی بلندمدت خویش است. جهت تأمین مطمـئن نفت و گاز و کاستن از وابستگی به روسیه بـا استفاده از ایجاد کریدور انتقال آسـیا اروپـا، منطقـه خـزر موقعیـت بسـیار خـوبی فـراهم نماید.


در دیدگاه های بلندمدت منـابع نفـت طبیعی خزر، برای اروپا نسبت به منابع نفت جالب توجه تر است. زیـرا اتحادیـه اروپـا در آینده تمایل بیشتری به استفاده از گاز در سـبد انـرژی و تولیـدات صـنعتی خـویش دارد.




از: علاءالدین بروجردی، سلمان انصاری زاده و مهرداد کرمی


منبع: فصلنامه راهبرد، سال بیستم، شماره 60، پاییز 1390


3202





. انتهای پیام /*
 

نشست علمی «سلفی گری در افغانستان»

پژوهشکده تاریخ اسلام برگزار می کند:

نشست علمی «سلفی گری در افغانستان»

1 از 4

بررسی نحوه مواجهه کشورهای اسلامی با اسناد بین المللی مربوط به حقوق زن

2 از 4

همایش ملی "جان رالز"

انجمن علوم سیاسی ایران برگزار میکند:

همایش ملی "جان رالز"

3 از 4

نشست «علم و فرهنگ عمومی»

کرسی ارتباطات علم و فناوری یونسکو برگزار می کند:

نشست «علم و فرهنگ عمومی»

4 از 4

تازه ترين مطالب